تعالى ايستاده‌ايم.
١٦٦- در حقيقت مائيم كه خداوند تعالى را از هر عيب و نقص تنزيه و تقديس مى‌كنيم.
١٦٧- (يا محمد) اگر چه مشركين قبل از بعثت تو مى‌گفتند
١٦٨- اگر از كتب پيشين نزد ما مى‌بود (چنان كه يهود و نصارى دارند)
١٦٩- ما مانند آنها كافر نشده البته از بندگان خاص خدا مى‌شديم «كفار چنين مى‌گفتند».
١٧٠- اما همين كه تو (يا محمد) مبعوث شده كتابى مانند قرآن براى آنها آوردى به آن كافر گشته اطاعت نكردند البته جهت كافر شدنشان چه اندازه بر آنها عذاب شديد خواهد شد عالم خواهند شد آن وقت بر آنها هيچ چيز سود نخواهد داد.
١٧١- (يا محمد) حقيقتا حكم ما در علم ازل ما در حق پيغمبرانى كه از طرف ما فرستاده شده‌اند چنين بوده كه‌
١٧٢- آنها و تابعين آنها (مؤمنين) البته از طرف ما مؤيد شده‌
١٧٣- و لشكر ما به دشمنان ما غالب خواهند شد (يا محمد) تو هم به اذيت مشركين صبر كن آخر الامر بر آنها غالب خواهى شد.
١٧٤- (يا محمد) تا مدتى از اين مشركين اعراض كرده به اذيت و آزار آنها و به سخنان قبيحشان صبور و متحمل باش، همين كه زمان مقرر رسيد تو را بر آنها غالب مى‌كنم (رسول خدا به فرمان احديت اطاعت كرده صبر نموده تا اين كه وعده خداوند تعالى رسيده در روز بدر كبرى كه اولين جنگ اسلام بود پيغمبر خود را به مشركين غالب كرده آنها را پريشان نمود).
١٧٥- (يا محمد) در آن روز (روز بدر) عذابى را كه به آنها نازل مى‌شود ببين چگونه خداوند تعالى آنها را ذليل مى‌كند البته آنها خودشان نيز آن عذاب را خواهند ديد.
١٧٦- (يا محمد) آيا مشركين به عذاب ما تعجيل كرده به زودى مى‌خواهند گويا آن را انكار مى‌كنند.
١٧٧- (يا محمد) زمانى كه عذاب ما به اطراف آنها نازل شده آنها را فرا گرفت آن وقت بامداد اشخاصى كه به عذاب ترسانيده شده، گوش نداده حذر نكردند چه بد خواهد بود. (بين اعراب حمله و غارت رسم بود اغلب اوقات هنگام صبح به يكديگر غفلتا حمله مى‌كردند اگر كسى به آنها خبر مى‌داد كه دشمن به شما حمله كرده غارت خواهد نمود چنان كه آنها گوش نداده و پيشگيرى نمى‌كردند در موقع حمله ناگهانى صبح احوالشان خيلى بد مى‌شد. خداوند تعالى احوال مشركين را در موقع نزول بلاى ناگهانى به حمله آن اعراب تشبيه مى‌فرمايد كه به انذار پيغمبر اكرم گوش نداده توبه ننموده براى دفع عذاب خود را حاضر نكردند).
١٧٨- (براى تسلى بيشتر رسول خدا اين آيه را تكرار كرده فرمايد): (يا محمد) از مشركين اعراض كرده به اذيتشان تا مدتى (روز بدر)
١٧٩- صبر كن، آن وقت عذابى را كه به آنها نازل مى‌شود مى‌بينى آنها هم البته خودشان مى‌بينند اگر چه الحال انكار مى‌كنند.
١٨٠- (يا محمد) پروردگار تو خداوند تعالى كه قادر و غالب است از صفاتى كه مشركين او را وصف مى‌كنند پاك و منزه است هيچ يك از آن صفات سزاوار او نيست.
١٨١- به انبيايى كه از طرف ما فرستاده شده‌اند سلام ما بر آنها باد.
١٨٢- (يا محمد) حمد و ثنا مخصوص و سزاوار خداوند تعالى است كه تربيت دهنده عالميان است بايد در هر مقام ستايش خدا را نموده كه پروردگار جهانيان است.
٣٨ سوره ص‌
در مكه نازل شده است به نام خداى بخشنده مهربان‌
١- «ص».
٢- (يا محمد) قسم به قرآن صاحب شرافت و شهرت كه عاجز كننده طايفه عرب همين سوره «ص» است هيچ يك از طوايف عرب با دارا بودن فصاحت و بلاغت قادر نيستند در مقابل اين سوره كلامى بياورند (اگر براى مشركين ممكن مى‌بود كلامى آورده قرآن را باطل مى‌ساختند چون نتوانسته‌اند معجزه بودن آن ظاهر و آشكار شده انكار كردنش سزاوار نيست) بلكه كفار و مشركين از اقرار به حقانيت قرآن كبر و غرور كرده و با پيغمبر ما (محمد) عداوت نموده به معجزه بودن قرآن اقرار نمى‌كنند.
٣- (يا محمد) مشركين از حق اعراض كرده اطاعت نمى‌كنند از آنها به تو هيچ ضررى نمى‌رسد قبل از آنها چه بسيار از امم گذشته مانند آنها به ما عاصى شده همه را هلاك ساخته‌ايم، در موقع هلاك ناله و فرياد كرده‌اند بلكه از عذاب خلاص شوند؛ و حال آن كه موقع نزول عذاب نجات ميسر نشده ناله و فريادشان بر آنها فايده نداد همه هلاك گشتند،
٤- از بيم رسانى (پيغمبرى) از خودشان تعجب كرده قبول نكردند، كفار گفتند اين شخص پيغمبر نيست بلكه شخص دروغگو و ساحر مى‌باشد. (يا محمد) چنان كه تو را انكار كرده ساحر و كذاب مى‌گويند) انبياء صبر كردند آخر الامر آنها را به كفار غالب نموديم تو هم صبر كن تو را به اين مشركين غالب خواهيم كرد.
[توضيح: عمر بن الخطاب نفر پنجم بود كه قبول اسلام نمود همين كه قبول اسلام كرد مؤمنين از قبول ايمان او شاد شده ولى جماعت قريش سخت ناراحت شدند بيست و پنج نفر از بزرگان قريش جمع شده نزد ابو طالب رفتند گفتند اى ابو طالب تو شيخ و