٨٩- هيچ وقت اشخاص مرتد از عذاب خلاص نخواهند شد، مگر آنها كه بعد از ارتداد توبه نموده و اعمال گذشته خود را اصلاح نمايند. در اين حال خداوند تعالى توبه آنها را قبول و به بندگان خود رحم كرده، گناهان آنها را مى‌بخشد (چنانچه حرث ابن سويد توبه كرد، و داخل ايمان شد، توبه‌اش پذيرفته شد) اين آيه شريفه اخبار مجعوله را كه به قبول توبه مرتد فطرى اعتقاد نداشته، و به قتل او حكم داده‌اند، رد مى‌فرمايد. زيرا حكم آيه عموميت دارد، توبه مرتد باب رحمت و مغفرتى است كه هميشه از طرف خداوند تعالى به روى بندگان عاصى باز شده است.
٩٠- در حقيقت آنهايى كه بعد از ايمان كافر شدند، و بعد در كفر خود ثابت قدم شده و باقى ماندند، و هنگام موت در مقام توبه آمدند، هرگز توبه‌شان قبول نشود آنها گمراه هستند، و از راه حق بركنار مى‌باشند.
٩١- در حقيقت اشخاصى كه كافر شدند، و در حال كفر مردند، اگر براى نجات خود طلاهايى برابر زمين فديه بدهند، از آنها نپذيرند، هرگز از عذاب خلاص نخواهند شد براى آنها عذاب دردناك مهيا است و براى آنها هيچ كمكى نيست، تا از عذاب الهى خلاصشان كند.
٩٢- شما هرگز به مقام نيكوكاران و خاصان خدا نمى‌رسيد مگر اين كه در راه خداوند تعالى از آن چيزهايى كه دوست مى‌داريد گذشته انفاق و احسان كنيد. و از هر چه انفاق كنيد، محققا خداوند تعالى بر آن آگاه مى‌باشد و جزاى آن را به شما خواهد رسانيد.
[توضيح: براى جماعت يهود در توراة خيلى چيزها حرام شده كه در اسلام حرام نيست از جمله پيه و عروق گاو و گوسفند به آنها حرام مى‌باشد سبب اين حرمت ظلم خود يهوديان مى‌باشد امت مسلمين به يهوديان مذمت كرده مى‌گفتند كه به حرمت اينها خود شما باعث شده‌ايد و قبل از توراة آن چيزها حرام نبوده است يهوديان انكار كرده گفتند اين چيزها از زمان يعقوب به بعد حرام شده خداوند تعالى در رد آنها آيه زير را نازل فرمود:] ٩٣- جميع اطعمه به بنى اسرائيل حلال بوده است مگر آن طعامى كه يعقوب آن را قبل از نزول توراة بر خود حرام كرده بود (گوشت و شير شتر) (اين چيزها را يعقوب به نفس خويش حرام كرد. اين حرمت، حرمت الهى نيست، تا اين كه بنى اسرائيل بگويند كه اين چيزها از زمان يعقوب حرام شده بود) (يعقوب عليه السّلام ناخوش شده نذر نمود كه اگر از ناخوشى شفا پيدا كند، طعامى را كه بيشتر از همه دوست دارد بر خود حرام كند، چون شفا يافت، گوشت و شير شتر را كه دوست مى‌داشت بر خود حرام كرد، خداوند تعالى هم به سبب ظلم بنى اسرائيل گوشت شتر و بعضى چيزهاى ديگر را به آنها حرام فرمود) بگو يا محمد! اگر راست مى‌گوئيد، توراة را بياوريد و بخوانيد، تا بدانيد كه در توراة چگونه خبر داده شده، آيا اين چيزها را خداوند تعالى به شما حرام كرده، يا قبل از شما به يعقوب حرام شده بود. شخص راستگو بايد دليل و برهان داشته باشد.
٩٤- كسانى كه به خداوند تعالى افترا بسته و دروغ بندند، از ستمكاران مى‌باشند هم چنان كه بنى اسرائيل به خداوند تعالى افترا و دروغ نسبت داده گفتند كه، خداوند تعالى اين چيزها را قبل از توراة حرام كرده است.
٩٥- يا محمد! به يهوديان بگو كه خداوند تعالى راست مى‌گويد كه به سبب ظلم شما، در توراة آن چيزها را به شما حرام كردم كه سابقا حرام نبوده است، و شما كه مى‌گوئيد، سابقا اين چيزها حرام شده بود، دروغگو هستيد. بيائيد و به دين ابراهيم كه همان دين اسلام است، تابع شويد، چون در دين اسلام آن چيزها حلال مى‌باشد، آن وقت از مشقت خلاص مى‌شويد ابراهيم از طريق باطل به طرف حق ميل كرده و از مشركين نبوده است. ولى شما يهوديان به خداوند تعالى شريك قرار داده مى‌گوئيد كه، عزير فرزند خدا است.
٩٦- در حقيقت اولين خانه‌اى كه براى بناى آن حكم شده، تا براى مردم طوافگاه شود، خانه‌اى است كه در شهر مكه است (به شهر مكه بكّه هم مى‌گويند) و ابراهيم جد شما يهوديان آن را بنا نموده، اين دين اسلام همان دين ابراهيم است. پس به چه جهت به دين اسلام داخل نمى‌شويد.
٩٧- در آن خانه آيات و نشانه‌هاى روشن (توحيد) است، و جايگاه عبادت ابراهيم آنجاست. (تفصيل مقام ابراهيم ضمن آيه ١٢٦ بقره ذكر شد) هر كس داخل كعبه شود، از هر جهت در امان است (اگر گناهكار است. به خداوند تعالى توبه كرده، از عذاب الهى در امان مى‌شود. و چنانچه در دنيا خطايى از او سر زد كه مستلزم حد شرعى است و به كعبه داخل شود، آن شخص در امان است، هيچ كس نمى‌تواند او را به جبر و عنف از آنجا خارج سازد. اما خوردنى و نوشيدنى نمى‌دهند، تا خود خارج شود. همين كه خارج شد، او را حد شرعى مى‌زنند) و از براى مردم رفتن حج و زيارت خانه (كعبه) واجب است (هر كس مخارج رفتن و برگشتن مكه را داشته باشد، زيارت مكه بر او واجب است، و اين آيه دليل وجوب حج است) هر كه در صورت امكان به حج نرود و به خداوند كفر ورزد. خداوند تعالى به اين شخص احتياج ندارد. در حقيقت خداوند تعالى از عالميان بى‌نياز است (اين آيه دلالت دارد، بر اين كه اگر كسى در صورت استطاعت رفتن به حج را ترك كند. در حكم كافر است.
٩٨- يا محمد! بگو اى اهل كتاب چرا به آيات الهى راجع به نبوت خاتم انبياء و حقانيت او كافر مى‌شويد، و حال آن كه خداوند تعالى به اعمال شما شاهد است، و نسبت به آن به شما جزا خواهد داد.
٩٩- يا محمد! بگو اى اهل كتاب چرا اشخاصى را كه به قرآن ايمان آورده‌اند، و يا قصد آوردن ايمان دارند، از راه خدا و دخول به اسلام‌