٦٥- خداوند تعالى براى شما از آسمان آب فرستاده و به سبب آن، زمين را بعد از مرگ حيات داده زمين سبز و خرم گرديد، در حقيقت در نزول باران، و زنده شدن مجدد زمين بعد از مرگ، براى جماعاتى كه آيات الهى را بشنوند و در آن تدبر و تفكر كنند، به توحيد و قدرت خداوند تعالى دليل و برهان هست.
٦٦- البته براى شما در خلقت چهارپايان (شتر و گاو گوسفند و بز) عبرتى است، اگر درباره آنها فكر كنيد به كمال قدرت ما عالم مى‌شويد، از ميان سرگين و خون شكمهاى آنها شير خالص به شما مى‌نوشانيم كه نه به خون و نه به سرگين مخلوط نيست (آيا از اين امر عبرت نمى‌گيريد؟) آن شير از گلوى نوشندگان به وجه سهل در حال گوارايى جارى مى‌شود (چون نشو و نماى انسان در اول امر به سبب شير صورت مى‌گيرد از اين جهت شير اعلاترين نعمتها محسوب مى‌شود).
٦٧- از ميوه‌جات درختان خرما و انگور به شما روزى داديم، از خرما و انگور چيز مست كننده (يعنى شراب) اخذ و تهيه مى‌كنيد. و غير از شراب از خرما و انگور روزيهاى خوب آماده مى‌كنيد (مثل سركه و شيره و غيره) (اين آيه شريفه در مكه نازل شده و كنايتا به حرمت شراب دلالت مى‌كند زيرا خداوند تعالى غير از شراب چيزهاى ديگر را روزيهاى خوب ناميده و شراب را از آنها خارج نموده در سوره مائده كه بعدا در مدينه نازل شد شراب صراحتا حرام گرديد) اين نعمتهاى الهى براى جماعاتى كه از روى عقل رفتار كنند دليل و برهان قدرت و توحيد خداوند تعالى مى‌باشد.
٦٨- (ضمن آيه كريمه خداوند تعالى علمى را كه به حيوانات تعليم فرموده بيان مى‌فرمايد از جمله حيوانات زنبور عسل داراى بدن ضعيف و شعور كامل مى‌باشد منظور از خطاب درباره علم اين حيوان به رسول اكرم بيان شرافت علم به نوع بشر است تا نوع بشر بفهمد هم چنان كه حيوان ضعيف به سبب علم عزيز و مكرم شده نزد انسان نيز علم سبب شرافت مى‌باشد بايد آن را تحصيل و خود را از ورطه جهالت نجات دهد) (يا محمد) پروردگار تو، به زنبور عسل وحى فرستاده فرمود (خداوند تعالى از فراست و شعورى كه در نهاد اين حيوان قرار داده وحى تعبير مى‌كند) كه در كوه‌ها و درختان جاى كنيد و در سقفهاى رفيع كه مردمان بنا كنند منزل گيريد.
٦٩- بعد از ساختن منازل از هر ميوه (و شكوفه‌ها) بخور، بعد از خوردن ميوه‌جات براى عمل آوردن عسل از راههايى كه خداوند تعالى به تو الهام و تعليم فرموده پرواز كنيد راههايى كه براى تو خيلى سهل و آسان مى‌باشد تا اين كه عسل حاصل شود. (يا محمد) بعد از اين تعليم به زنبور عسل از ميوه‌جات و شكوفه‌ها خورده به اذن خداوند تعالى از شكم او عسل به رنگهاى مختلف خارج مى‌شود (برخى از عسلها سفيد و برخى زرد و بعضى متمايل به سياه مى‌شود) و در عسل براى انسان در ناخوشيها شفاست (براى امراض ناشى از بلغم و رطوبت عسل شفا مى‌باشد چون تمام افراد انسان داراى بلغم و رطوبت هستند از اين جهت عسل شفاى تمام افراد مردم مى‌باشد) در حقيقت در خلقت زنبور عسل و چگونگى اعمال او براى جماعاتى كه به دقت نظر كنند و به علامات مقرره الهى فكر نمايند دليل و برهان توحيد و قدرت خداوند تعالى هست.
٧٠- خداوند تعالى شما انسان را از عدم به وجود آورده و بعد از اتمام اجل معينه شما را وفات مى‌دهد، از شما كسى است كه به سوى خوارترين زندگانى برگشته مى‌شود يعنى به نهايت پيرى مى‌رسد غالبا شخص همين كه از شصت سالگى گذشت به مرتبه پيرى قدم مى‌گذارد و قوا رو به ضعف مى‌گرايد هر چه سن بيشتر شود و قوا ضعيفتر شده خرفى بيشتر مى‌شود خيلى به ندرت اتفاق مى‌افتد كه عقل و شعور شخص در پيرى به حد كمال باقى بماند). خداوند تعالى شخص را به انتهاى عمر يعنى پيرى مى‌رساند تا به حال بچگى عود نموده دانسته‌هاى خود را فراموش كرده به هيچ چيز عالم نشود و بعد از دانايى هيچ نداند (يعنى خداوند تعالى قادر است كه انسان را از حيات به ممات و از علم به جهل برگرداند) خداوند تعالى به احوال مخلوق كه عمر چه كسى را طولانى و چه كسى را كوتاه سازد عالم و به هر چيز قادر است.
٧١- خداوند تعالى در روزى بعضى از شما را به بعض ديگر برترى داده است، آنهايى كه برترى يافته‌اند روزى ده غلام و كنيز خود نيستند تا با آنها در طعام و لباس برابر باشند و حال آن كه آنها خودشان با غلام و كنيز خويش در روزى‌هايى كه خداوند تعالى به آنها عطا كرده برابرند (همه مى‌خورند و مى‌نوشند و تعيش مى‌كنند آنهايى كه راضى نيستند غلام و كنيزشان در روزى با آنها شريك باشند چگونه راضى مى‌شوند كه مخلوق خداوند تعالى شريك خدا باشند) آيا نعمت خداوند تعالى را انكار كرده به او شريك قرار داده و به غير او عبادت مى‌كنند؟ اين عمل عاقلان نيست.
٧٢- خداوند تعالى براى شما از جنس خودتان زنانى قرار داد (به سبب تمايل جنس به جنس، خداوند تعالى جفت هر جنس را از نوع خود قرار داده است) براى شما از زنانتان فرزندان و نوادگان قرار داد (فرزند و نوه را خداوند تعالى به شما كرامت كرده است چرا پسران را براى خود و دختران را به خداوند تعالى نسبت مى‌دهيد؟ در حالى كه همه را خداوند تعالى آفريده است). از ميوه‌جات پاك و پاكيزه و از گوشتهاى لذيذ حيوانات، و آبهاى خوب و گوارا خداوند تعالى به شما روزى داد باز شما نعمتهاى الهى را فراموش كرده كفران نعمت مى‌كنيد (يا محمد) آيا مشركين، خدا را كنار گذاشته به بتهاى باطل ايمان آورده از آنها اميد شفاعت و بركت دارند؟