١٩- (لقمان به فرزندش مى‌گويد) موقع حركت و راه رفتن در روى زمين ميانه‌رو باش، نه مانند مغروران و متكبران در نهايت تبختر راه برو و نه مانند جاهلان تعجيل كرده به سرعت راه روى بلكه بايد ميانه رو بود؛ موقع صحبت صوت خود را از بلندى حفظ كرده به نرمى و آرامى سخن گو، داد و فرياد بلند امر نيكى نيست اگر صداى بلند و فرياد خوب بود بايد صداى الاغ بهتر مى‌شد و حال آن كه بدترين و زشت‌ترين آوازها صوت خر است.
٢٠- اى اولاد آدم آيا به چشم نمى‌بينيد كه در حقيقت خداوند تعالى اشياء موجود آسمانى (آفتاب- ماه- ستارگان و ساير موجودات متكون در جو) و اشياء موجود در زمين (درياها و نهرها و معدنيات و حيوانات و نباتات و ساير اشياء لا تعد) را براى شما به وجود آورده مسخر ساخته است تا شما از آنها منفعت بريد خداوند تعالى به شما نوع بشر نعم ظاهر و باطن خود را تمام نموده (يا محمد) بعضى از خلايق بى‌خبر از كتاب روشن حق از روى جهل و گمراهى در دين خدا مجادله كرده به خداوند تعالى شريك قرار مى‌دهند.
٢١- (يا محمد) زمانى كه گفته شد (تو گفتى) به مشركين به قرآنى كه خداوند تعالى نازل نموده تابع شويد (يا محمد) در جواب تو گفتند تابع قرآن نمى‌شويم بلكه تابع آن دين و مذهبى مى‌شويم كه پدران و اجداد گذشته خود را در آن دين و مذهب و بت‌پرستى يافته‌ايم (يا محمد) اين مشركين به آباء و اجداد خود تقليد مى‌كنند و به قرآن فرستاده خداوند تعالى و راه حق تابع نمى‌شوند آيا اگر پدران و اجداد شيطان آنها، آنها را به سوى آتش سوزان جهنم بخوانند باز هم به تقليد پيرو آنها خواهند شد؟ از شخص عاقل چنين عملى صادر نمى‌شود شخص به شخص ديگر در مورد كارهاى نيك و اعمال پسنديده تابع مى‌شود نه در راه كفر و ضلالت، آنها خود را عاقل مى‌پندارند و حال آن كه اين عمل سفيهان است.
٢٢- هر كه نفس خود را به خداوند تعالى واگذار كند و در هر امر خود به خداوند تعالى توكل نمايد و خودش نيز صاحب عمل خير باشد حقيقتا چنين شخصى به طناب محكمى چسبيده است كه آن طناب هيچ وقت قطع شدنى نيست بازگشت هر امرى به سوى خداوند تعالى مى‌باشد.
٢٣- (يا محمد) هر كه كافر شده به تو اطاعت نكند كفر او تو را محزون و غمگين نسازد، بازگشت همه آنها به سوى ما است در قيامت بعد از دادن حيات مجدد به آنها اعمال مرتكبه دنيا را به آنها خبر داده جزاى عملشان را به آنها مى‌رسانيم، در حقيقت خداوند تعالى به اسرار سينه بندگان خودش عالم است نسبت به آن با آنها رفتار خواهد كرد.
٢٤- (يا محمد) به كفار و مشركين در دنيا مدت قليلى مهلت مى‌دهيم تا از نعم دنيا لذت ببرند بعد از درك موت آنها را به زور و قهر به طرف عذاب شديد مى‌كشيم كه ابدا نتوانند از آنجا خارج شوند.
٢٥- (يا محمد) اگر از مشركين سؤال كنى خلق كننده آسمانها و زمين كيست البته خواهند گفت خداوند تعالى است (مشركين اگر چه بتها را به خداوند تعالى شريك قرار مى‌دادند اما در خلقت موجودات، خداوند تعالى را مستقل دانسته فقط بتها را نزد خداوند تعالى براى خود شفيع قرار مى‌دادند) (يا محمد) همين كه اقرار كردند خلق كننده آسمانها و زمين خداوند تعالى است بگو پس حمد و ثنا سزاوار خداوند يكتا است و واجب است كه بر او حمد شود و توأم به او به غير عبادت نشود، با اين حال چگونه به غير خداوند تعالى عبادت مى‌كنيد؟ بلكه اكثر آنها عالم نيستند همين كه اقرار كردند خالق آسمانها و زمين خداوند تعالى است بايد به او حمد و ثنا كنند و ديگرى را بر او شريك قرار ندهند جهالت و نادانى آنها را از درك حقيقت كور ساخته است.
٢٦- تمام مخلوقات آسمانها و زمين ملك خداوند تعالى بوده در تصرف اوست ليكن خداوند تعالى از جميع مخلوق بى‌نياز است و براى حمد و ثنا شدن لايق و سزاوار مى‌باشد.
٢٧- (يا محمد) در حقيقت اگر درختان روى زمين تمام قلم شوند، و درياى مطلق به اضافه هفت درياى ديگر نيز مركب شده كمك آن شوند، تمام موجودات نويسنده باشند هر آينه كلمات خداوند تعالى پايان پذير نيست. (مراد از كلمات علم است چون علم به كلمه ادا مى‌شود از اين جهت از علم تعبير به كلمه شده است علم و معلومات خداوند تعالى غير متناهى است به نوشتن اتمام نمى‌پذيرد علم نوع بشر در برابر علم خداوند تعالى مانند قطره در برابر درياى كبير مى‌باشد) در حقيقت خداوند تعالى غالب مخلوقات بوده از روى حكمت هر چيز را خلق نموده هيچ چيزى خارج از علم و حكمت او نيست.
٢٨- خلقت و بعثت همه شما (خلايق بى‌شمار) در قدرت خداوند تعالى به آسانى حيات يافتن يك تن واحد است كم و زياد در برابر قدرت خداوند تعالى مساوى است همان طور كه براى ايجاد يك نفس قادر است براى ايجاد كل نفوس نيز قادر مى‌باشد در حقيقت خداوند تعالى به يك لحظه شنواى سخنان بى‌شمار بوده و ديدنيها را مى‌بيند خداوند تعالى را ديدن از شنيدن و شنيدن از ديدن مشغول نمى‌سازد.