١١٣- يهوديان گفتند: خود نصارى و دينشان چيزى نيست. نصارى گفتند يهوديان خودشان و دينشان چيزى نيست. چگونه يهود و نصارى اين گفته را تكلم مى‌كنند و مذهب همديگر را باطل مى‌سازند در صورتى كه آنها اهل علم بوده كتاب خداوند تعالى را تلاوت مى‌كنند، سزاوار بود گفتار يكديگر را تصديق كرده به كتاب خداوند تعالى كافر نشوند همين طور كه يهود و نصارى دين همديگر را باطل مى‌سازند مردم نادان و جاهل (مشركين و بت پرستها) گفتند جميع اديان غير از دين ما باطل است. با اين وصف بين اهل كتاب و مشركين چه تفاوت هست؟ (اين كلام براى اهل كتاب مذمتى بزرگ است. يهود و نصارى با اين كه اهل كتاب و اهل علمند خودشان را با مشركين مساوى نمودند) خداوند تعالى در روز قيامت بين آنها در آن چيزى كه اختلاف مى‌كردند (همديگر را كافر محسوب داشته و دينشان را باطل مى‌كردند) حكم خواهد كرد.
١١٤- كيست ظالمتر از آن كه مانع شود از ياد خدا و ذكر او در مساجد و در خرابى مساجد بكوشد (جماعت قريش رسول خدا و اصحاب او را از دخول به مسجد الحرام و عبادت كردن مانع شدند) (ممانعت مشركين از ذكر اسم خداوند تعالى همان خراب شدن مسجد است زيرا تعمير مسجد آن است كه در آن براى عبادت اجتماع كنند و الا آن مسجد مانند مخروبه است) آنهايى كه از ذكر خداوند تعالى در مساجد مانع مى‌شوند، داخل مسجد نشوند، جز به حال ترس (يعنى آنهايى كه از دخول مؤمنين به مسجد مانع مى‌شوند خودشان هم بايد در موقع دخول به مسجد خداوند تعالى را ذكر كرده و از خداوند بترسند، نه اين كه خداوند تعالى را ذكر نكرده و ذاكرين ديگر را هم از دخول به مسجد مانع شوند، چنانچه رسول اكرم و اصحاب او را از دخول به مسجد و طواف كردن مانع شدند) (يا آن كه چون سعى در خرابى مسجد و جلوگيرى از ذكر خدا كرده‌اند از مردمان مؤمن مى‌ترسند و لذا مسجد نمى‌روند. مترجم) براى آنهايى كه از دخول رسول اكرم و اصحاب او به مسجد الحرام مانع شدند در دنيا ذلت بوده براى آنها در آخرت عذاب بزرگ فراهم است (چنانچه مشركين به دست مؤمنين ذليل شده بعضى مقتول و برخى اسير شدند).
١١٥- سلطنت مشرق و مغرب مخصوص خداوند تعالى است (اگر مشركين شما مؤمنين را از دخول به مسجد الحرام مانع شدند براى شما هيچ ضرر ندارد در هر مكان و محلى خدا را عبادت كنيد آن مكان از خداوند تعالى است) در هر مكان كه به خداوند تعالى عبادت كرديد روى خود را موقع عبادت به طرف مسجد الحرام و طرف قبله برگردانيد، همان طرف طرفى است كه به سوى خداوند تعالى متوجه شده‌ايد مكان عبادت مسجد الحرام باشد يا غير آن تفاوتى نيست، مقصود توجه به ذات يگانه احديت است در حقيقت رحمت خداوند تعالى به جميع مخلوق شامل است، به مصلحت مردم عالم بوده تكاليف را بر آنها آسان فرموده است.
١١٦- يهود و نصارى و مشركين گفتند خداوند تعالى براى خود اولاد اخذ نموده خداوند تعالى از داشتن اولاد و فرزند پاك و منزه است، بلكه سلطنت آسمانها و زمين مخصوص خداوند است، تمام موجودات از عيسى و عزير و ملائكه و غير آن عبد و مخلوق خدايند و فرمانبردار و محتاج او مى‌باشند.
١١٧- خالق آسمانها و زمين و به وجود آورنده آنها از عدم، خداوند تعالى است قدرت خداوند به مرتبه‌اى است كه وقتى چيزى را بخواهد همين كه گويد موجود باش آن چيز موجود مى‌شود.
١١٨- اشخاص نادان گفتند چرا خداوند تعالى با ما سخن نمى‌گويد و يا نشانه‌اى نمى‌آورد كه بر حقانيت محمد دلالت كند؟ (معجزه بودن قرآن را انكار كرده معجزه ديگرى خواستند در صورتى كه از قرآن معجزه بالاتر نيست اگر معجزه ديگرى هم براى آنها مى‌آمد آن را هم منكر مى‌شدند) اسلاف آنها نيز مثل مشركين گفتند (يعنى يهوديان در زمان موسى عليه السلام گفتند يا موسى ما ايمان نمى‌آوريم مگر اين كه خداوند تعالى را آشكارا ببينيم) قلوب مشركين و يهوديان از ديدن حق كور شده و به هم شباهت دارند از اين جهت هر دو از اين قبيل سخنان مى‌گويند حقيقتا آيات و معجزات خود را بيان كرديم تا اهل انصاف به معجزه بودن آن يقين حاصل كنند (ولى مشركين و يهوديان چون اهل انصاف نبودند به آيات قرآن شريف از روى حقيقت نگاه نكردند، معجزاتى ديگر خواستند).
[توضيح: از اين كه يهوديان و مشركين داخل ايمان نمى‌شدند رسول اكرم نهايت غمگين و محزون گرديد خداوند تعالى ضمن آيه شريفه زير رسول خود را تسلى داده فرمايد:] ١١٩- يا محمد ما تو را به حق و راستى جهت بشارت مردم به بهشت و ترسانيدن مردم از جهنم فرستاده‌ايم و تو مسئول از اهل دوزخ نيستى، جزاى عمل هر شخص به خودش خواهد رسيد، تو از كفر مردم افسرده خاطر نباش.