مى‌داند در چنان روزى خداوند تعالى اعمالى را كه منافقين مى‌كردند همه را به آنها خبر خواهد داد خداوند تعالى به همه چيز عالم است هيچ چيز از علم او بر كنار نمى‌تواند بماند.
٢٥ سوره فرقان‌
در مكه نازل شده است به نام خداى بخشنده مهربان‌
١- خداى تعالى كه خير و بركتش از تمام اشياء افزونتر و در صفات و افعالش بلندتر و بالاتر است قرآن را كه جدا كننده حق از باطل است بر بنده خود (محمد) نازل فرمود آن قرآن تا روز قيامت براى تمام عالميان از طرف خداى تعالى ترساننده از عذاب و هادى به سوى حق باشد.
٢- از صفات خداى تعالى اين است كه سلطنت آسمانها و زمين مخصوص او است، براى خود اولاد نياورده، و براى او در سلطنت خود شريكى نيست، همه چيز را خداى تعالى خلق كرده و هر چيزى را براى هر مقصودى كه آفريده براى آن مقصود مستعد و برازنده فرموده و به حكمت كامل و تقدير ازلى حد و قدر هر چيز را تعيين فرموده و نقصانى در آن قرار نداده است.
٣- اما به چنين خداوندى نوع بشر ظلم كرده جز او معبودانى براى خود گرفته و به او شريك قرار دادند، و حال آن كه شركايى كه به خداوند تعالى قرار داده‌اند قادر به خلق هيچ چيز نيستند خودشان را نيز خداوند تعالى خلق نموده است، آن معبودان (بتها) براى نفس خود مالك هيچ نفع و ضرر نيستند با اين حال چگونه مى‌توانند به غير خود نفع و ضرر برسانند بر ميراندن و زنده كردن و جمع نمودن روز قيامت به هيچ وجه قادر نيستند. آيا شخص عاقل به چنين چيزى عبادت مى‌كند؟.
٤- اشخاص كافر (در مكه از جماعت قريش نصر فرزند حرث و تابعين او) گفتند اين قرآن نيست مگر سخنان دروغ كه محمد صلّى اللَّه عليه و آله آن را از نزد خود درست كرده به خداى تعالى نسبت داده است و جماعت ديگر هم به محمد كمك كرده دروغ پردازى كرده‌اند، (يا محمد) حقيقتا اين اشخاص ظلم كردند و بهتان گفته به كلام خدا نسبت دروغ دادند و آن را قبول ننمودند.
٥- همچنين بعضى از مشركين اهل مكه گفتند اين قرآن حكايات امم گذشته است كه آن را (محمد صلّى اللَّه عليه و آله به سبب بى‌سوادى) از براى خود نوشته آماده نموده است، صبح و شام در خفا نزد اشخاص رفته آنها آيات را بر او املاء كرده تعليم مى‌كنند، بعد آمده به ما مى‌گويد كه اين آيات از طرف خداوند تعالى به من رسيده است. (دو نفر اهل روم در مكه بودند منكرين مى‌گفتند محمد قرآن را از آنها تعليم مى‌گيرد).
٦- (يا محمد) به مشركين بگو، چنين نيست كه شما مى‌گوييد بلكه اين قرآن را خدايى فرستاده، كه به علم ازلى از اسرار آسمانها و زمين آگاه است، شما هم توبه كنيد به سوى خداوند تعالى برگرديد قرآن را قبول نمائيد در حقيقت خداوند تعالى به بندگان خود رحم كرده گناهان آنها را مى‌بخشد.
٧- مشركين جماعت قريش مى‌گفتند مگر (محمد صلّى اللَّه عليه و آله) پيغمبر است چرا تمام رفتار و كردار او مانند ما است، طعام مى‌خورد، چون ما در بازارها مى‌گردد و داد و ستد مى‌كند چنان كه ما اين كارها را مى‌كنيم، اگر پيغمبر باشد بايد از فرشتگان باشد و اين صفات در او نباشد حال كه خود ملك نشد لا محاله با او فرشته نازل مى‌شد و به او كمك مى‌كرد و مردم را با هم دعوت مى‌كردند تا اين كه نبوت او معلوم باشد.
٨- يا چرا از آسمان بر او خزينه نازل نمى‌شود تا به وسيله آن معاش خود را تأمين كند و احتياج به كسب نداشته باشد يا چرا باغى ندارد كه از آن باغ گذران كند به كسى كه فاقد اينها باشد نمى‌توان پيغمبر گفت ستمكاران (به مؤمنين گفتند كه شما پيروان رسول) پيروى نمى‌كنيد مگر مردى را كه سحر و شعبده او را از راه به در برده و عقلش ضايع گشته است.
٩- ببين (يا محمد) اين مشركين براى تو چگونه مثلها زدند و چه صفاتى از براى تو اختراع كرده و به تو اسناد دادند (گاه گفتند پيغمبر بايد ملك باشد گاهى مى‌گويند نبوت بايد بين انسان و ملك مشترك باشد گاهى داشتن باغ و خزينه را لازم مى‌دانند گهى ساحر و گاهى شاعر و يا مجنون گفته به ضلالت افتادند هيچ راه نمى‌يابند كه از آن راه حرفى پيدا كنند و در گفته خود ثابت و برقرار باشند.
١٠- خير و بركت خداوند تعالى بسيار است اگر بخواهد بهتر از آن كه آنها مى‌گويند در دنيا به تو عطا مى‌كند باغات خوب كه در زير درختانش نهرها جارى مى‌شود و از براى تو قصور قرار دهد ليكن خداوند تعالى به حكمت بالغه خود گذران هر كس را به كسب و كارش واگذار نموده است بايد هر كس به كسب مشغول شود و امر معاش خود را بگذراند پيغمبر باشد يا غير پيغمبر.
١١- بلكه مشركين (علاوه بر گفته‌هاى قبلى خود سخنان ديگرى نيز مى‌گويند) روز قيامت را تكذيب كرده مى‌گويند قيامت واقع نخواهد شد و ما آتش دوزخ را براى آنان كه قيامت را تكذيب مى‌كنند مهيا