فسق و فجور ظاهر شده شيوع پيدا كند (به مثل ما مسلمانها) مرگ بين آنها شيوع يافته و زياد مى‌ميرند، و هر جماعتى كه در پيمانه و ترازو خيانت كنند از زمين علف نمى‌رويد دچار قحطى مى‌شوند، و هر جماعتى كه زكاة را ترك كنند، باران از آنها حبس مى‌شود.
(اكنون تفسير سوره مباركه شروع مى‌شود).] ١- (يا محمد) عذاب براى كسانى كه در خريد و فروش حق مردم را ناقص مى‌كنند.
٢- ناقص كنندگان حق اشخاص كسانى هستند زمانى كه از مردم چيزى به پيمانه يا وزن گرفتند پر و بيشتر مى‌گيرند و به مردم زيان مى‌رسانند.
٣- اما در موقع فروش موقعى كه اندازه و يا مى‌كشند كم و ناقص كرده به مردم مى‌فروشند.
٤- (يا محمد) آيا نقصان كنندگان در خريد و فروش گمان نمى‌كنند كه آنها براى روز بزرگى (روز قيامت) حيات يافته و مبعوث خواهند شد تا اين كه چنين عمل قبيحى را ترك نمايند؟ اگر چه آنها به وقوع قيامت اعتقاد نكنند ليكن قيامت واقع شده در آن روز جزاى چنين عمل قبيح و خبيث به آنها داده خواهد شد.
٥- (يا محمد) آيا نقصان كنندگان در خريد و فروش گمان نمى‌كنند كه آنها براى روز بزرگى (روز قيامت) حيات يافته و مبعوث خواهند شد تا اين كه چنين عمل قبيحى را ترك نمايند؟ اگر چه آنها به وقوع قيامت اعتقاد نكنند ليكن قيامت واقع شده در آن روز جزاى چنين عمل قبيح و خبيث به آنها داده خواهد شد.
٦- در روزى مبعوث خواهند شد كه در آن روز مردم به امر و اراده خداوند تعالى پروردگار عالميان از قبور خود بلند شده و براى پس دادن حساب به محشر وارد خواهند شد.
٧- (يا محمد) البته بايد نقصان كردن را در خريد و فروش ترك نموده و از حاضر شدن در حضور خداوند تعالى و پس دادن حساب غافل نباشند مردم تصور نكنند كه خداوند تعالى از اعمال آنها غافل است در حقيقت اعمال فاسقين و فاجرين در صحيفه‌ها نوشته و ثبت شده و تماما در يك كتاب كه براى آنها مقرر گشته جمع و هيچ وقت تلف نخواهد شد.
٨- (يا محمد) نمى‌دانى كه سجين چه چيزى است هيچ كس نمى‌تواند چگونگى آن را به تو بفهماند ما بايد آن را بفهمانيم.
٩- سجين كتابى است (دفترى است) كه براى ثبت اعمال كفار و فاسقين نشاندار گشته، صحيفه تمام اعمال جداگانه جمع شده در همان كتاب درج خواهند شد.
١٠- در موقعى كه كتابها ظاهر شده و به حساب رسيدگى مى‌شود (روز قيامت) به تكذيب كنندگان آن روز عذاب باد (يعنى البته به آنها عذاب خواهد شد).
١١- فاسقين و فاجرين اشخاصى هستند كه روز جزا را تكذيب مى‌كنند البته در آن روز به آنها جزا داده شده عذاب خواهند شد.
١٢- روز قيامت را تكذيب نمى‌كنند مگر اشخاصى كه از حدود حق و عدالت تجاوز كرده و كسب گناه مى‌كنند.
١٣- (يا محمد) به شخص منكر روز حساب (قيامت) زمانى كه آيات ما (قرآن) خوانده شد آن را قبول نكرده مى‌گويد اين سخنان باطل و دروغ گذشتگان است ما قبول كننده نيستيم.
١٤- البته بايد از تكذيب كردن روز قيامت و جزا برگردند و خود را به هلاكت نيندازند (يا محمد) بلكه بر دلهاى آنها تيرگى اعمال خبيثه كه كسب مى‌كردند غالب شده و از درك حق قلبشان را پوشانيده و لذا روز حساب و جزا را انكار مى‌كنند.
١٥- البته بايد آنها از كسب اعمالى كه قلبشان را مى‌پوشاند برگردند و توبه كنند و قلب خود را تصفيه نمايند تا اين كه آئينه دلشان از كدورت صاف و پاك شده لايق و سزاوار قبول صورت حق باشد، و در حقيقت آن اشخاص به سبب اعمال خبيثه و پوشانيده شدن قلبشان در روز قيامت از خداوند تعالى پروردگارشان در حجاب شده رحمت و كرامت الهى از آنها ممنوع خواهد شد.
١٦- بعد از آن كه از رحمت خداوند تعالى محجوب شدند آنها براى عذاب داخل جهنم خواهند شد.
١٧- بعد از دخول به جهنم به آنها گفته مى‌شود اين عذاب همان عذابى است كه در دنيا بعد از آن كه پيغمبران ما به شما خبر دادند آن را تكذيب كرده انكار مى‌نموديد اكنون وعده آنها حق شد در اين عذاب هميشه بوده نجات پيدا نخواهيد كرد.
١٨- البته خبر انبياء را براى عذاب شدن نبايد تكذيب كنند بلكه بايد تصديق كرده و اعمال نيكو انجام دهند (يا محمد) در حقيقت تمام اعمال نيك نيكوكاران نوشته و ضبط شده و در صحيفه‌هايى كه مخصوص آنها است جمع گشته و محفوظ خواهد شد.
١٩- (يا محمد) نمى‌دانى كه عليون چه چيز است كسى به تو تفهيم نكرده ما بايد تو را بفهمانيم.
٢٠- عليون كتابى (دفترى) است كه براى ثبت اعمال نيك جميع مؤمنين نشاندار شده صحيفه‌هاى اعمال همه‌شان جداگانه جمع گشته در همان كتاب درج خواهد شد.
٢١- مقربين خداوند تعالى (انبياء) به صحت اعمالى كه در آن كتابها ثبت شده شهادت مى‌دهند.
٢٢- (يا محمد) در حقيقت صاحبان اعمال نيكو در نعمتهاى بهشت ابدى بوده راحت مى‌شوند.
٢٣- روى تختها نشسته به نعمتهاى اعطايى خداوند تعالى نگريسته لذت مى‌برند.
٢٤- (يا محمد) اگر به صورت اهل جنت بنگرى هر آينه در صورت آنها تر و تازگى نعمت را ديده به اهل جنت بودنشان عارف مى‌شوى (چنان كه غنى بودن اهل دنيا از صورت ظاهرشان معلوم مى‌شود).
٢٥- و به آنها از شراب ناب و خالص غير مضر سر به مهر مى‌نوشانند.
٢٦- سر ظرف شراب با مشك ممهور شده تا موقع باز كردن آن، رايحه طيبه از آن متصاعد شده قوه شامه اهل جنت قبل از قوه‌