برابر اذيت مشركين فرمايد). (يا محمد) حقيقتا پيش از تو، به انبياء پيشين نيز استهزاء كرده‌اند چنان كه تو را استهزاء مى‌كنند (به استهزاء مشركين صبر كن، از آن دلگير مباش) بابت سزاى استهزاء كنندگان عذاب آنها را احاطه كرده و بدانها بلا نازل گرديد براى اين مشركين نيز جزاى استهزايشان نازل خواهد شد.
٤٢- بگو به مشركين (يا محمد) اگر از طرف خداوند تعالى هنگام شب يا روز عذاب نازل شود از آن عذاب چه كسى شما را حفظ مى‌كند؟ (يا محمد) بلكه مشركين از عذاب پروردگارشان خداوند تعالى اعراض كننده‌اند و از عذاب او ترسان نيستند.
٤٣- (يا محمد) شايد مشركين از اين جهت از عذاب ما نمى‌ترسند كه غير از ما خدايانى دارند كه مى‌توانند به آنها كمك كنند، و آتش جهنم را از آنها منع كرده از عذاب نجاتشان خواهد داد (چطور چنين چيزى ممكن است كه بتها بتوانند به آنها كمك كنند؟) در حالى كه بتها نمى‌توانند به نفس خود يارى كنند از طرف ما نيز به بتها اعانت نخواهد شد تا بتوانند به مشركين كمك شوند اين مشركين چرا مغرور شده از اطاعت ما خارج و كافر مى‌شوند؟.
٤٤- بلكه ما به مشركين و آباء آنها تمتع از نعمتهاى دنيا داديم تا اين كه در دنيا عمرشان طولانى شد، از هر طرف خاطر جمع شده و به سبب راحت بودن از ما غافل گشته از عذاب ما نترسيدند به ما عاصى شده كفران نعمت كردند، آيا مشركين نمى‌بينند كه در حقيقت ما قدرتمان را در هر زمان به سرزمين مشركين مسلط ساخته، به مؤمنين كمك شده، سرزمين مشركين را از اطراف ناقص كرده مسلمين را به آنها مسلط و به آنها عذاب فرستاده‌ايم، آيا رفتار ما را درباره گذشتگان نمى‌بينند؟ (يا محمد) آيا مشركين اهل مكه تصور مى‌كنند كه به اصحاب تو غلبه خواهند كرد؟ البته اين امر محالست هم چنان كه از امم گذشته كفار و مشركين مغلوب شده‌اند اين مشركين هم مانند آنها مغلوب خواهند شد (وعده الهى به وقوع پيوسته اهل مكه و ساير مشركين همه به دست مسلمين مغلوب گشتند).
٤٥- بگو به مشركين (يا محمد) در حقيقت من شما را به قرآن وحى شده از جانب خداوند تعالى (از عذابش) مى‌ترسانم، اما (يا محمد) مشركين كه گوش خود را از شنيدن حق كر نموده‌اند در موقع ترسانيدن از عذاب خداوند تعالى نداى خداوند و ترسانيدن او را شنيده و گوش نمى‌دهند.
٤٦- اگر به همين مشركين (يا محمد) از عذاب پروردگار تو خداوند تعالى شمه‌اى برسد و آنها را فراگيرد هر آينه ذليل شده و به ظالم بودن خودشان اقرار مى‌كنند، در موقع نزول عذاب به آنها هر آينه مى‌گويند واى بر ما در حقيقت در شريك قرار دادن به خداوند تعالى ما ظالم شده‌ايم.
٤٧- روز قيامت ترازوهاى عدالت را براى اهل قيامت مى‌گذاريم عمل هر شخص را به ميزان گذاشته بر هيچ نفس هيچ ظلم نكنند به هر كس جزاى عملش داده مى‌شود، اگر عمل كسى از خير يا شر به قدر دانه خردل باشد ما آن را در مقام حساب منظور مى‌كنيم خود ما شخصا به حساب عمل هر كس رسيدگى كرده سزاى او را از خير يا شر به او خواهيم رسانيد، و ما شخصا قادر به رسيدگى حسابها بوده و كفايت مى‌كنيم ديگر غير از ما روز قيامت محاسبى نخواهد بود.
٤٨- (يا محمد) حقيقتا ما به موسى و هارون تورات را كه جدا كننده ميان حق و باطل است داديم، و به سبب تورات روشنايى و موعظه به آنها عطا كرديم تا اشخاص متقى به روشنايى آن نورانى شده و به مواعظ آن موعظه قبول كرده نجات پيدا كنند.
٤٩- اشخاص متقى آنهايى هستند كه از پروردگار خود خداوند تعالى غايبانه و نديده ترسيده و از هول روز قيامت و عذاب آن ترسان بوده خاطر جمع نمى‌شوند.
٥٠- اين قرآن ذكرى است پر خير و بركت كه ما آن را نازل كرده‌ايم چنان كه قبل از آن توراة را نازل كرديم، اى مشركين آيا شما اين قرآن را با آن همه خير و منفعتى كه در آن هست انكار مى‌كنيد؟
٥١- (يا محمد) قبل از موسى و هارون طريقه هدايت و هر قسم خير و صلاح را به ابراهيم عطا كرديم، ما به صفات نيك ابراهيم و شايستگى او دانا بوديم از اين جهت او را اختيار كرده به خودمان دوست قرار داديم.
٥٢- به ياد آر (يا محمد) زمانى را كه ابراهيم به پدر و قوم خود كه بت پرست بودند گفت اين صورتها و بتها چيست كه به آنها عبادت مى‌كنيد؟ (حضرت ابراهيم براى حقير ساختن بتها در نظر مشركين اين سخن را به آنها خطاب كرد فرمود) (ابراهيم عليه السّلام در شانزده سالگى مبعوث شده تنها و بدون كمك بود، حتى پدرش دشمن او شد با اين حال خلق را به سوى خدا دعوت فرمود اين اولين دعوت حضرت ابراهيم است كه در آيه كريمه ذكر مى‌شود).
٥٣- در جواب ابراهيم گفتند آباء و اجداد خود را عبادت كننده به اين بتها يافته‌ايم ما هم تابع آنها شده تقليد كرده به اين بتها ستايش مى‌كنيم.
٥٤- ابراهيم گفت شما و پدران شما (پدران به سبب عبادت بتها و شما به سبب تقليد از آنها) در ضلالت و گمراهى آشكار شده‌ايد (در اصول دين و مذهب و ضروريات و واضحات دينى تقليد به ديگرى و تبعيت از رأى ديگران عمل قبيح و زشتى است تقليد انسان را به مرتبه‌اى تنزل مى‌دهد كه شخص با عقل و فراستى كه خداوند تعالى در وجودش وديعه گذاشته حق را از باطل فرق نگذاشته در بت‌پرستى كه منتهاى سفاهت است به آباء خود تابع شده تقليد مى‌كند، و از صراط مستقيم بركنار شده طريقه دور از عقل بت پرستى‌