مى‌انداختى، يا محمد! به آنها بگو: شما اراده دنيا را داريد، متاع دنيا كم و فنا پذير مى‌باشد، ولى در جهان آخرت ابدى هست. براى اهل تقوى آخرت نيكو و باقى است، اين سخنان را ترك كنيد به جهاد برويد و به قدر نخى كه در ميان هسته خرما مى‌باشد به شما ظلم نشده، هيچ وقت اجر و ثواب شما ناقص نمى‌شود، البته در جهاد سستى نشان نداده و به ميل و رغبت خودتان به جهاد برويد.
٧٨- در هر مكان باشيد، مرگ شما را در مى‌يابد و گرچه در جاهاى بلند و محكم و قلعه‌ها باشيد (در جهاد يا غير جهاد مرگ انسان را درك خواهد كرد، فرار از جهاد انسان را از مرگ نگه نمى‌دارد، بلكه براى انسان عار بار مى‌آورد بهترين مرگ، مرگ در راه دين و ملت مى‌باشد) يا محمد! اگر به اين منافقين نعمت دنيا به كثرت و فراوانى برسد؛ آن وقت مى‌گويند: اين نعمت از طرف خداوند تعالى رسيده، اگر به آنها بلاى قحطى و بى‌چيزى برسد مى‌گويند: اين بلا از تو (محمد صلّى اللَّه عليه و آله) و شومى تو به ما رسيده است، يا محمد! به آنها بگو همه نعمت و بلا از جانب خداوند تعالى مى‌باشد، بعضى اوقات نعمت مى‌دهد و بعضى اوقات بلا مى‌رساند. ولى هر كدام سببى دارد (در آيه بعدى سبب ذكر مى‌شود) چه شده كه اين منافقين از فهم سخن (و درك اين كه نعمت و بلا از طرف خداوند تعالى است) عاجزند.
٧٩- اى انسان! هر نعمت و احسانى كه به تو رسد، تفضل و كرامت از جانب خداوند تعالى است (تو نمى‌توانى فايده آن نعم را درك كنى) و هر بلا و مصيبتى كه به تو رسد، موجبات آن از اعمال قبيحه‌اى است كه از نفس تو صادر گشته: همان اعمال قبيحه باعث مى‌شود كه خداوند تعالى نعمت خود را از تو سلب و به تو بلا برساند، يا محمد! ما تو را به جميع مردم و اولاد آدم پيغمبر فرستاديم (تنها پيغمبر اعراب نيستى، بلكه براى تمام مردم دنيا مبعوث شده‌اى، تو به سخنان منافقين اعتنا مكن، احكام الهى را به مردم برسان شهادت خداوند تعالى بر اين كه تو پيغمبر جهانيان هستى كفايت مى‌كند.
٨٠- هر كه اين پيغمبر را (محمد صلّى اللَّه عليه و آله) اطاعت كند حقيقتا خداوند تعالى را اطاعت كرده است و هر كس پشت كرده، اطاعت نكند، تو هم از او روى برگردان، او را به ما واگذار كن، ما شما را براى حفظ اموال مردم و رسيدگى حساب و عذاب آنها نفرستاده‌ايم.
٨١- (يا محمد) زمانى كه منافقين را به كارى امر كردى، در حضور تو مى‌گويند: به تمام اوامر تو اطاعت داريم، و چون از نزد تو خارج شوند، طايفه‌اى از آنها شبانه يك جا جمع شده امر تو را تغيير مى‌دهند و خلاف آن را بجا مى‌آورند، ولى غافل از آنند كه خداوند تعالى امرى را كه آنها تغيير داده‌اند، نوشته و حفظ مى‌كند، جزاى عملشان را به آنها خواهد رسانيد (يا محمد) تو هم از آنها اعراض كن، در صدد مباش كه از آنها انتقام بگيرى، به خداوند تعالى توكل كن تنها خداوند تعالى براى يارى و نگهبانى تو كافى است.
٨٢- آنهايى كه قرآن را انكار كرده، قبول نمى‌كنند، آيا در آيات قرآن شريف تفكر و تأمل نمى‌كنند؟ اگر قرآن از جانب غير خدا مى‌بود، مسلما اختلاف زيادى در آن پيدا مى‌شد.
[توضيح: از مسلمين مدينه بعضى صاحب تدبير و رأى نبودند همين كه خبرى از قشون مجاهدين رسول اكرم به آنها مى‌رسيد؛ آن را حفظ نكرده آشكار مى‌ساختند.
منافقين از آن با خبر شده فساد ظاهر مى‌گشت. خداوند تعالى آيه شريفه زير را نازل و مقرر فرمود كه اسرار مسلمين را نبايد به منافقين آشكار نمود.] ٨٣- وقتى خبرى از غالب يا مغلوب بودن قشون رسول اكرم به مسلمين كه صاحب تدبير و رأى نيستند رسيد، آن خبر را نمى‌توانند حفظ كنند، و به منافقين آشكار مى‌سازند. اگر آن را آشكار نساخته، به رسول اكرم و يا صحابه صاحب رأى و تدبير و فرماندهان قشون رجوع مى‌كردند، آنها نيز به فطانت و فراست خود تدبير آن را كرده مى‌توانستند چاره بكنند (به شخص منافق اظهار هيچ سرى جايز نيست) اگر توفيق خداوند تعالى به شما مسلمين نبود، سست و ضعيف رأى و تابع شيطان شده، در كفر و ضلالت باقى مى‌مانديد، مگر جماعت كمى از شما نجات مى‌يافت.
[توضيح: ابو سفيان قريش را در مكه جمع نموده در دفعه ثانى در بدر، به جنگ رسول اكرم حاضر شد (جنگ دوم را بدر صغرا مى‌گويند) رسول اكرم مردم را در مدينه براى خروج به جهاد امر نمود، بعضى از مردم از خروج به جهاد اظهار كراهت نمودند، آن وقت آيه شريفه زير نازل شد.] ٨٤- يا محمد! پس در راه خداوند تعالى جهاد بكن. اگر چه تو را تنها گذارند و احدى تو را كمك نكند، مكلف نيستى به نفس خويش، كمك تو خداوند تعالى مى‌باشد. اما مؤمنين را هم به سخنان نيكو، نه به زور، به رفتن جهاد ترغيب بكن، اميدوار باشيد كه خداوند تعالى صلابت و شجاعت اشخاص كافر را (قريش) از شما باز دارد، هيچ ضرر نمى‌توانند به شما برسانند. خداوند تعالى از جهت صلابت و شجاعت و عذاب كردن شديدتر از قريش مى‌باشد (وعده خداوند تعالى به رسول اكرم به حقيقت پيوست. رسول اكرم با هفتاد نفر از اهل مدينه به جنگ ابو سفيان خارج شد. خداوند تعالى به قلب قريش خوف انداخت، قبل از ورود قشون اسلام به بدر ابو سفيان با قريش به مكه مراجعت نمود (تفصيل در آيه ١٨٠ آل عمران ذكر شده است).
٨٥- هر كس براى نفع و خير رساندن به برادر مؤمن، نزد شخص ديگرى كه خير از او عايد خواهد شد شفاعت كند، براى شخص شفاعت كننده، نزد خداوند تعالى حصه از ثواب آن به شفاعت خود خواهد برد. هر كه براى رساندن ضرر و شر به برادر مؤمن نزد ديگرى شفاعت كند، براى آن شخص نزد خداوند تعالى دو حصه از