١٤٩- اى ايمان آورندگان! اگر به كفار اطاعت كنيد، آنها شما را از دين اسلام به سوى كفر بر مى‌گردانند. در آن صورت هم در دنيا، و هم در آخرت مغبون و زيانكار مى‌شويد.
١٥٠- البته خداوند تعالى صاحب اختيار شما است، و او است بهترين يارى كنندگان.
[توضيح: بعد از شكست قشون اسلام در جنگ احد مشركين كوچ كرده به طرف مكه روان شدند بعد از كمى طى راه پشيمان گشتند ابو سفيان رئيس مشركين و بزرگان ديگر گفتند چه عمل بدى از ما سر زد قشون محمد را شكست داديم ولى آنها را در آن حال گذاشتيم و به راه افتاديم برگرديم آنها را تماما به قتل برسانيم و مدينه را خراب كنيم همين كه قصد مراجعت كردند خداوند تعالى به قلب آنها خوف انداخت و آنها را از مراجعت مانع شد اهل مدينه نيز مراجعت آنها را شنيده به خوف افتادند خداوند تعالى ضمن آيه شريفه انداختن خوف به قلب مشركين و مانع شدن از مراجعتشان را به مسلمين اهل مدينه خبر مى‌دهد تا قلبشان آرام شده از مراجعت مشركين خوف نكنند.] ١٥١- هنگام مراجعت رسول خدا از جنگ احد به مدينه مسلمين گفتند اين چه بلايى بود كه به ما رسيد در صورتى كه خداوند تعالى وعده فرموده بود به ما كمك كند اين آيه شريفه نازل شد.
١٥٢- حقيقتا خداوند تعالى به وعده خود صادقانه عمل كرد، و به شما نصرت داد. اول امر به دشمن غالب شديد و به اذن خداوند تعالى مشركين را به وجه بدى به قتل رسانديد (اول امر مسلمين به مشركين غلبه كردند، و آنها را شكست فاحش دادند. تا اين كه از شكاف كوه، پنجاه نفر تيرانداز، از اطاعت خارج شده براى غنيمت جنگى محل را خالى نموده به ميدان جنگ آمدند. آن وقت به سبب عصيان خداوند تعالى مشركين را به مسلمين غالب نمود، چنانچه فرمايد):
شما مسلمين به مشركين غلبه داشتيد. تا زمانى كه مراقبين شكاف كوه، در رأى خود ضعيف و اختلاف كردند و با همديگر در امر خود (ايستادن و نايستادن در شكاف) اختلاف نمودند، و بعضى گفتند:
مشركين متفرق شدند. ايستادن ما در اينجا لازم نيست. برخى گفتند:
از امر نبى محترم خارج نمى‌شويم، بايد در اينجا بمانيم. بعد از اين اختلاف به فرمان پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله عاصى شده و از شكاف خارج گشتيد (فقط دوازده نفر از مدافعين و رئيسشان عبد اللَّه ابن جبير باقى ماندند، و به درجه شهادت رسيدند) و اين عصيان موقعى بود كه آنچه را دوست مى‌داشتيد، به شما نشان دادم (غلبه به دشمن و نصرت يافتن) با اين حال بايد در اطاعت من باشيد، اما به جاى اطاعت عصيان كرديد. بعضى از اشخاص هستند كه، در جهاد مقصودشان دنيا است (آنهايى كه از كوه خارج شده و دنبال غنيمت رفتند) و بعضى هستند كه مقصودشان آخرت مى‌باشد (آنهايى كه در شكاف كوه، مانده و به درجه شهادت رسيدند) شما مسلمين، بعد از غلبه به مشركين از اطاعت پيغمبر خارج شده، عاصى شديد. از اين جهت خداوند تعالى مشركين را برگرداند و به شما غالب نمود، تا شما را امتحان كند كه به مصيبت صبر مى‌كنيد، و در ايمان ثابت و برقرار مى‌مانيد يا نه؟ چون بعد از عصيان به پيغمبر در مقام توبه آمديد خداوند تعالى از شما در گذشت عصيان را به شما بخشيد خداوند تعالى به مؤمنين تفضل و رحمت مى‌كند. و همين كه به مقام توبه بيايند گناهانشان را مى‌بخشد.
١٥٣- وقتى كه از طرف پيغمبر فرار كرده دور مى‌شديد، به احدى از شدت خوف توجه نداشتيد، و در صورتى كه رسول خدا شما را از عقب سر صدا مى‌كرد. از اطاعت رسول خدا خارج شديد، و به سبب رسيدن غم و غصه به رسول خدا، خداوند تعالى هم شما را مغلوب ساخت و به كيفر بى‌ثباتى غم و غصه بيشترى به شما داد، خداوند تعالى شما را مغلوب ساخت و غمها را به شما رساند، تا عادت كنيد و بدانيد كه انسان در دنيا خالى از غم و غصه نيست و بعد از اين به مصيبت رسيده و با فقدان نفع محزون و غمگين نشويد (اگر اين صفت را داشتند، از فوت غنيمت غمگين نشده، از شكاف كوه حركت نمى‌كردند و مغلوب و ذليل نمى‌شدند) هر چيزى را كه شما عمل مى‌كنيد، خداوند تعالى به آن عالم است.
[توضيح: بعد از شكست قشون اسلام خداوند تعالى خواب را به مؤمنين غالب نمود از فرار ماندند ولى منافقين را خواب به چشم نيامد از خواب مؤمنين چند فايده عايد مسلمين شد اولا از فرار كه موجب ناراحتى است باز ماندند ثانيا صحبت با هم و ترسانيدن همديگر ممكن نشد ثالثا يقين كردند كه هر چيز به يد قدرت احديت است حتى فرار هم بر ايشان ميسر نشد رابعا خداوند تعالى خوف را از آنها برداشت در امان ماندند زيرا شخصى كه خوف داشته باشد نمى‌تواند بخوابد ولى منافقين را خواب نگرفت فرار كردند تا به مدينه رسيدند و نفاقشان ظاهر گرديد.]