ذائقه‌شان متلذذ و محظوظ شود عاقلان براى تحصيل چنين نعمتها بايد راغب شده كوشا باشند و به شوق و رغبت در تحصيل آن بكوشند (به اطاعت خداوند تعالى مبادرت كرده از عصيان احتراز نمايند).
٢٧- به مشروب خوردنى تمام اهل جنت يك قسم شراب اعلى و افضل از ساير شرابهاى جنت ممزوج و مخلوط مى‌شود (چنان كه در دنيا به شربت‌هاى خوردنى بعضى چيزهاى معطر مخلوط مى‌كنند).
٢٨- آن شراب اعلى در بهشت چشمه‌اى است كه از آن براى معطر ساختن شراب اهل جنت مخلوط مى‌شود ولى بندگان مقرب درگاه الهى خالص بدون امتزاج از آن چشمه ميل كرده مى‌آشامند.
[توضيح: مقصود از ذكر نعمتها و انواع و اقسام مشروبات در آيات كريمه سوق دادن مردم به سوى معارف و مدارج انسانى است تا مردم از وحشت جهالت خلاص شوند و به راه راست هدايت گردند در بيان قرآن شريف عادت بر اين جارى است كه مردم را گاهى به تنذير و گاهى به تبشير به سوى علم و معارف مايل و راغب كرده و از ارتكاب قبايح بر حذر نمايد حيف كه چشم بصيرت و گوش شنوا و دل آگاه نداريم تا مقصود الهى را درك كرده در دنيا و آخرت رستگار شويم ليكن ما كه نام خود را اهل قرآن گذاشته‌ايم از اصل مقصود چيزى درك نكرده به گفتار كسى هم كه درك كرده بيان كند گوش نداده بلكه تكفير نموده از جنت همان خوردنيها و حور العين را كه در روز صد هزار مرتبه با او مجامعت كنند در نظر گرفته و به اين تشخيص نهايت درجه شاد شده عمر گرانمايه را به غفلت گذرانيده به مرض عسر العلاج (جهالت) گرفتار شده‌ايم خداوند تعالى مسببين جهالت را كه ملت اسلام را در وادى حيرت كالانعام رها كرده‌اند نابود سازد و عوض آنها اشخاص عالم و دانا و بصير به امر دين و دنيا به ملت اسلام رئيس قرار دهد، آمين.]
٢٩- (يا محمد) در حقيقت كفار و مشركين به مؤمنين استهزاء كرده مى‌خندند.
٣٠- زمانى كه مؤمنين به مجالس مشركين و كفار گذشتند به آنها نگريسته به چشم به هم اشاره كرده آنها را استهزاء مى‌كنند.
٣١- كفارى كه مؤمنين را استهزاء مى‌كنند زمانى كه به منازل خود نزد اهل و عيال خود بازگشتند از اين استهزاء شادمانى مى‌كنند.
٣٢- كفار موقع ديدن مؤمنين گفتند اينها را ببينيد كه خودشان را به راه حقيقت و هدايت مى‌دانند و حال آن كه در حقيقت اينها با تبعيت از محمد و با تمسك به خيالات او در ضلالت بوده و از حق كنار شده‌اند.
٣٣- (يا محمد) كفار براى مراقبت احوال و اعمال مؤمنين وكيل و حافظ فرستاده نشده‌اند هيچ وقت آنها مراقب حالات مؤمنين نباشند و البته از چنين مراقبتى حذر نمايند.
٣٤- (يا محمد) در روز معين (روز قيامت) مؤمنين به كفار خواهند خنديد.
٣٥- همان مؤمنين در حالى كه بر تختها نشسته‌اند كفار به آنها نگريسته حسرت و ندامت كشيده از استهزايى كه در دنيا كرده‌اند پشيمان مى‌شوند (اهل تفسير روز معين را حمل به قيامت كرده گفته‌اند كه در جنت مؤمنين موقع جلوس بر تختها به احوال كفار مطلع شده به آنها مى‌خندند كفار آنها را ديده حسرت خواهند كشيد حقير نيز تابع اهل تفسير شده به همان ترتيب معنى كردم ليكن اهل تفسير از حقيقت امر غافل شده آيه شريفه را حمل به آخرت كرده‌اند چون حمل معنى به آخرت براى مفسر به طور ظاهر و آشكار طريق سهل و ساده مى‌باشد اما از حمل كردن معنى آيه شريفه به غلبه و استيلاى اسلام و ذلت و اسارت كفار و مشركين به دست مسلمين چه ضررى وارد مى‌شود؟ تا اين كه به آخرت حمل شود. بلكه مقصود از آيه شريفه همين معنى است و اين هم براى رسول نامدار ما يك معجزه است كه غلبه را استيلاى ملت اسلام را بر كفر خبر داده و آن خبر به همان قرار مصداق يافته است بنا بر اين معنى آيه شريفه چنين است (يا محمد) كفار اگر چه اكنون در حال ذلت به شما استهزاء مى‌كنند و مى‌خندند اما روزى خواهد رسيد كه شما به كفار غالب شده و به آنها خواهيد خنديد و عوض استهزايشان به آنها استهزاء خواهيد كرد كفار مانند عبد ذليل در حضور شما ايستاده و شما را در تخت حكومت و سلطنت نگريسته حسرت و ندامت خواهند كشيد و از اعمال گذشته خود پشيمان خواهند شد.) مقصود آيه شريفه اين معنى است. اين معنى، هم به حقانيت اسلام و هم به صدق لهجه رسول خدا و هم به معجزه بودن قرآن شريف دلالت كننده است آيا از ترك چنين معنى و حمل آن به آخرت چه فايده مى‌برند؟ حقيقت همين معنى است كه ذكر كردم ليكن مقصود از ذكر معنى اول كه علماء بزرگ تفسير كرده‌اند براى توجه دادن نظر حقيقت بين مطالعه كنندگان اين كتاب مستطاب مى‌باشد. و اللَّه المستعان و عليه التكلان.
٣٦- آيا پاداش اعمالى كه كفار در حق مؤمنين كردند به آنها داده نشد؟ البته داده شد، قول خداوند تعالى مصداق يافته مؤمنين به كفار