١٣ سوره رعد
در مكه نازل شده است‌
به نام خداى بخشنده مهربان‌
١- (المر). آيات مذكور در اين سوره، آيات كتاب (قرآن) كامل و تعجب آميز مى‌باشد، هيچ كلامى نتواند با آنها برابرى كند (يا محمد) اين قرآنى كه به تو از طرف پروردگار تو نازل شده كتاب حق و درست است ولى اكثر مردم به چنين كتاب حق ايمان نمى‌آورند.
٢- خداى تعالى به قدرت كامله خويش به طورى كه مى‌بينيد آسمانها را بدون ستون بلند كرده و برقرار نموده است و بعد از بلند كردن آسمانها، تخت سلطنتش به جميع مخلوقات مسلط شده همگى تحت قدرت او مسخر گشتند، خداى تعالى به قدرت كامله خويش آفتاب و ماه را مسخر كرده از حيطه قدرت او نمى‌توانند خارج گردند، آفتاب و ماه هر كدام تا وقت معين سير و حركت مى‌كنند، تدبير هر امرى را خداى تعالى خودش مى‌كند، آيات و علائمى را كه به وحدانيتش دلالت دارد براى شما تفصيل مى‌دهد، البته شما به سبب آن دلائل به ملاقات رحمت و عذاب پروردگارتان در روز قيامت بايد يقين كنيد.
[توضيح: خداوند تعالى ضمن آيه قبلى آيات و نشانه‌هاى توحيد را كه در آسمانها موجود است بيان فرمود ضمن آيه كريمه آتى الذكر آيات و نشانه‌هاى توحيد را كه در زمين هست بيان مى‌فرمايد.] ٣- قدرت كامله خداوند تعالى به مرتبه‌اى است كه براى شما زمين را گسترده آن را به مثل فرش قرار داده است تا روى آن آرام گرفته و برقرار شويد، در آن زمين كوه‌هاى ثابت و بلند كه از آنها نهرها جارى است قرار داد (منشأ تمام نهرها از كوه‌ها ناشى مى‌شود) معنى اين آيه شريفه را بعضى از اهل تفسير چنين گفته‌اند: در ابتداى خلقت دنيا، خداوند تعالى از براى شما روى زمين از انواع ميوه‌جات دو جفت قرارداد يعنى از هر ميوه دو درخت و دو بوته قرار داد بعد زياد شده كثرت يافته است- بعضى گفته‌اند مراد از دو جفت ترش و شيرين و سفيد و سياه و سرخ و زرد است ليكن حمل آيه شريفه به چنين معانى، منافى با فصاحت و بلاغت قرآن است بلكه خداوند تعالى در اين آيه شريفه به حكمت بسيار دقيق اشاره فرموده است كه در اين ازمنه اهل علم تدريجا به آن حكمت مطلع مى‌شوند آن حكمت اين است همان طور كه در به وجود آمدن حيوانات دو جفت «نر و ماده» بايد باشد همچنين براى متكون شدن ميوه‌جات (چنان كه در علم نبات شناسى مشروحا بيان شده است) بايد دو جفت باشد در بعضى ميوه‌جات (مانند خرما و شاهدانه) دو جفت جداگانه مشاهده مى‌شود در بعضى ديگر داخل همان شكوفه كه ميوه متكون مى‌شود دو جفت موجود است تا بين دو جفت ازدواج صورت نگيرد از آن شكوفه ميوه متكون نمى‌شود) معنى آيه اين است خداوند تعالى براى تكوين ميوه‌جات دو جفت (نر و ماده) پديد آورد (چنان كه حيوانات جفت خلق شده‌اند نباتات نيز از نر و ماده پديد مى‌آيند) خداوند تعالى به قدرت كامله خويش به تاريكى شب روشنى روز را همى پوشانده روز روشن به شب تيره تبديل مى‌شود (هم چنان كه به روشنى روز تاريكى شب را پوشانيده شب تيره به روز روشن تبديل مى‌شود) غير از خداوند تعالى كيست كه داراى چنين قدرتى باشد؟ در مراتب مذكور، براى قوم و جماعتى كه فكر كنند و از مصنوع به صانع و از مخلوق به خالق پى ببرند دليل و براهين توحيد و قدرت الهى موجود است.
٤- در كره ارض قطعات مختلف نزديك و مجاور متصل به هم موجود است (بعضى سنگ و برخى خاك و خاكها نيز مختلف بوده بعضى غير قابل زراعت و بعضى استعداد باغ و بوستان شدن دارد و علاوه از اينها اقسام زمينها بيش از حد مى‌باشد از بعضى زمينها جواهرات و معدن خارج شده و از بعضى آب شور هم بيرون نمى‌آيد هر يك به نوبه خود آثار و دليل قدرت پروردگار مى‌باشد) همچنين در بعضى از قطعات، باغات انگور به عمل آمده و در برخى به عمل نمى‌آيد و در بعضى جاها از هر قسم ميوه‌جات و حبوبات (مثل گندم و جو و نخود و غيره) و در بعضى جاها درختان خرما به عمل مى‌آيد بعضى از آنها از يك اصل رسته (داراى اصل و شاخه‌هاى مختلف مى‌شود و برخى از اصلهاى مختلف مى‌رويد كه همگى از يك آب سيراب مى‌شوند). (از آب واحد در زمين واحد ميوه‌جات مختلف به عمل مى‌آيد) به بودن اختلاف و تفاوت بعضى از آنها را به بعض ديگر در مأكول بودن تفضيل و برترى داده‌ايم بعضى لذيذ و برخى لذيذتر و بعضى ديگر غير لذيذند قسمتى شيرين و يا تلخ بوده و برخى نيز نه شيرين و نه ترش بلكه ملس مى‌شوند. در حقيقت در آنچه ذكر شد براى جماعتى كه از روى عقل رفتار كنند و از طريق عقل كنار نشوند دليل و براهين توحيد و قدرت خداوند تعالى موجود است (يا محمد) اگر تو از انكار كفار و مشركين درباره دوباره زنده شدن و انكار درك قيامت آنها تعجب كنى، تعجبت بجاست، حقيقتا اين سخن مشركين كه مى‌گويند «آيا وقتى كه ما خاك شديم راستى دوباره زنده مى‌شويم؟ و حيات تازه پيدا مى‌كنيم؟ اين امر محال است» سخن بسيار تعجب آميزى‌