مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤١٢ - اقوال علماء پیرامون مسأل&#١٧٢٨ مذکور

در زمینی که روی آن بنا شده است ـنه زمین‌های اطراف بناء، مانند زمین حیاط و زمین باغـ تا مدّتی که به حال عادی خود در این زمین باقی می‌ماند و عمر می‌کند و قدرت و استقامت دارد، قیمت کنند؛ و سهمیّۀ زوجه را از این قیمت بدهند، منهای قیمت زمینِ آن که بعد از انقضای‌ مدّتِ عمرانِ آن بناء و درخت، ارزش دارد.

و طریق قیمت کردن سهمیّۀ او، آن است که بناء را با زمین به قیمت فعلی قیمت کنند، و سپس قیمت زمین را در رأس‌المُدَّه‌ای که بناء به طبعِ خود از بین می‌رود، و یا درخت‌ها از بین می‌روند نیز تقویم کنند؛ و از ما به التفاوت، سهمیّۀ زوجه را بپردازند.

مثلاً اگر بناء، قدرتِ سی‌سال را داشته باشد؛ باید از قیمت مجموع زمین و بناء، ارزش فعلی زمینی را که بعد از سی سال قابل انتفاع است کسر کنند؛ و از مازاد، حقّ زوجه را بدهند.

مثال: اگر قیمت زمین فعلاً متری دو هزار تومان باشد، و قیمتی را که فعلاً برای زمینی که سی سال بعد قابل انتفاع است، متری ٥٠ تومان تقویم کنند؛ باید برای سهمیّۀ زوجه، از مجموع قیمت ساختمان و زمین فعلی،‌ قیمت زمینی را که از حقّ زوجه کسر می‌کنند، از قرار متری پنجاه (٥٠) تومان باشد نه متری دوهزار تومان.

و البتّه معلوم است که: کسی که فعلاً زمین را می‌خرد که در سی سال بعد تحویل بگیرد، قیمت آن زمین ناچیز خواهد بود، و در بعضی اوقات فاقد قیمت می‌شود.

[اقوال علماء پیرامون مسألۀ مذکور]

و به این مطلب فقهای أعلام تصریح دارند؛ مرحوم شهید در لمعه فرماید:

و تُمنَع الزوجةُ غیرُ ذات الولد من الأرض مطلقًا عینًا و قیمةً؛‌ و من الآلات و الأبنیة عینًا لا قیمةً.[١]

و مرحوم شهید ثانی در شرح این عبارت فرماید:

فَیُقَوَّم البناء‌ و الدُّور فی أرض المتوفَّی خالیةً عن الأرض باقیةً فیها إلی أن تَفنَی بغیر عوضٍ علی الأظهر.[٢]

[١]. اللمعة الدمشقیّة فی فقه الإمامیّه، ص ٢٤٨.

[٢]. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیّة، ج ٨، ص ١٧٢.