مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٨٩ - کلام صاحب أوثق الوسائل در بطلان تمسّک به اجماع اهل حلّ و عقد

گفت: اجماع برای شماست، ولی برای ما اجماعی نیست.» ـانتهی.

اقول: و اگر کسی گوید: چون ازواج جمع زوج است و شامل شوهر و زن، هر دو می‌شود، بنابراین باید وطی زنان با غلامانی که ملک یمین آنها هستند نیز اشکالی نداشته باشد؛ و این مسلّماً خلاف است حتّی در نزد مالکیّه.

گوییم: آیۀ (قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ)[١]از نقطه نظر خطاب و عبارت، اختصاص به مردان دارد، گرچه از نقطه نظر ملاک شامل دو طائفۀ مرد و زن باشد؛ بنابراین جملۀ استثنائیۀ (إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ)، استثناء نسبت به مردان است نه زنان.

و عمدۀ ردّ مالکیّه در استدلال خود، روایات و آیات قرآن دربارۀ عمل قوم لوط است که می‌فرماید: (وَتَأْتُونَ فِي نَادِيكُمُ الْمُنْكَرَ)،[٢] و غیرها که بالصّراحه، نفس عمل و جنس عمل را تقبیح و تعییب می‌فرماید.[٣]

[کلام صاحب أوثق الوسائل در بطلان تمسّک به اجماع اهل حلّ و عقد]

و أنا أقول: قال الشّیخ موسی التّبریزی (ره) فی حاشیته أوثقالوسائل فی شرح الرَّسائل للشّیخ الأعظم الأنصاریّ (قدّه) فی کتاب حجّیّة‌ الظّنّ ـعند قول الشّیخ: الّذین هم الأصلُ له (أی: فی الإجماع)، الخـ: قال:

«لأنّهم السّابقون فیه علی الشّیعة‌، کما حُکی عن المرتضی من أنّهم لمّا ذَکروا الإجماع فعرضوه علینا، فوجدناه حقًّا فقبلناه.[٤]

[١]. سوره المؤمنون (٢٣) آیه ١.

[٢]. سوره العنکبوت (٢٩) آیه ٢٩.

[٣]. جنگ ١٤، ص ١٠.

[٤]. جهت اطّلاع بیشتر پیرامون مسألۀ اجماع و نظر حضرت علاّمه طهرانی پیرامون آن، رجوع شود به امام شناسی، ج ١٦و ١٧، ص ٤٦٥؛ اجماع از منظر نقد و نظر. (محقّق)