مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٢٩ - راجع به حیازت

[راجع به صحّت ضمان به معنی ضمّ ذمّةٍ إلی ذمّة]

ضمان به معنی: ضمّ ذمّةٍ إلی ذمّة أُخری. مرحوم سیّد در حاشیه مکاسب فتوا به جواز داده است، در صفحه ١٨٤ از حاشیه، در سطر هشتم از آخر صفحه، گوید:

«والتّحقیق ـ و إن کان خارجًا عن المقام ـ: صحّةُ الضّمان إذا کان القصدُ ضمَّ ذمّةٍ إلی ذمّةٍ، کما هو مذهب العامّة؛ لعموم (أَوْفُوا بِالْعُقُودِ).[١] و إن کان خارجًا عن الضّمان المصطلح؛ فکون الضّمان عند الخاصّة: «نقل الذّمة» علی ما هو المستفاد من الأخبار، لاینافی صحّةَ قسمٍ آخر أیضًا، إذا شمِله العموماتُ الأوّلیةُ کـ (أَوْفُوا بِالْعُقُودِ) و «المؤمنون» و نحوهما؛ فتدبّر.»[٢]

راجع به حیازت

روایت مشهور و معمولٌ به عند الاصحاب است:

«مَن سبَق إلی شیءٍ لم یَسبِقْهُ إلَیهِ أحَدٌ، فهو أحقُّ به»،[٣] و دیگر «لِلعَین ما رَأتْ، و لِلْیَد ما أخَذَتْ.»[٤]

و عبارت مشهورۀ «مَن حاز مَلَک» متن روایتی نیست، بلکه یک قاعدۀ کلّیه است که فقها از اطلاق لفظ «فهو أحقُّ به» در روایت اوّل استفاده کرده‌اند.[٥]

[١]. سوره المائدة (٥) آیه ١.

[٢]. جنگ ٧، ص ١٨.

[٣]. مستدرک الوسائل، ج ١٧، ص ١١١، با قدری اختلاف.

[٤]. الکافی، ج ٦، ص ٢٢٣.

[٥]. جنگ ٦، ص ٢١٧.