مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٦٧ - در معنی هجرت و موارد آن

بالسّلطان عن ارتکاب الفواحش و الآثام ما لا یمتنع کثیرٌ من النّاس بالقرآنِ و ما فیه من الوعید الأکید و التّهدید الشّدید، و هذا هو الواقع.»[١] ـ انتهی.[٢]

معنی التَّعَرُّب بعدَ الهِجرة

در نهایۀ ابن أثیر، جلد ٣، صفحه ٢٠٢ مادّۀ عَرَبَ آورده است که:

«و فیه: ”ثلاثٌ من الکَبائر؛ منها التَّعَرُّب بعدَ الهِجرة“، هو أن یعود إلی البادیة و یُقیم مع الأعراب بعدَ أن کان مُهاجِرًا. و کان مَن رجع بعد الهِجرة إلی موضعه من غیر عُذرٍ، یَعُدّونه کالمرتدّ.

و منه حدیث‌ ابن‌الأکوَع لمّا قُتل عثمانُ، خَرج إلی الرّبذة و أقام بها، ثمّ إنّه دخل علی الحجّاج یومًا فقال له: ”یا بنَ‌الأکوَع، ارتَدَدتَ علی عَقِبَیک و تَعرّبت!“ (و یُروی بالزّای، و سیجیء).

و منه حدیثه الآخَر، تمثّل فی خُطبَته: ”مُهاجرٌ لیس بأعرابیّ.“

جعل المهاجرَ ضِدَّ الأعرابیّ؛ و الأعرابُ: ساکنوا البادیة من العرب الذین لایقیمون فی الأمصار و لا یَدخُلونها إلّا لحاجةٍ، و العربُ: اسمٌ لهذا الجِیل المعروف من الناس، و لا واحدَ له من لفظه، و سواءٌ أقام بالبادیة أو المُدُن. و النسبُ إلیهما: أعرابیّ و عَرَبیّ.»

در معنی هجرت و موارد آن

در نهایۀ ابن اثیر، جلد ٥، صفحه ٢٤٤ مادّۀ هَجَرَ آورده است که:

[١]. تفسیر القرآن العظیم، ج ٥، ص ١٠٢.

[٢]. جنگ ١٨، ص ١٢٩.