ترجمه قرآن - صادق نوبرى، عبدالمجيد - الصفحة ٩ - ٢ سوره بقره

كه جوانى را از قوم خود به قتل رسانده بودند گفت:
خداوند تعالى به شما امر مى‌كند گاوى ذبح كنيد تا از ذبح او امر اين مقتول آشكار شود. در جواب موسى گفتند اى موسى تو ما را براى خود مسخره قرار داده‌اى ما از تو مطالبه قاتل مى‌كنيم تو ما را استهزاء كرده به ذبح گاو امر مى‌كنى. موسى گفت: پناه مى‌برم به خداوند تعالى از اين كه از اشخاص جاهل و نادان باشم استهزاء و سخريه عمل جهال است من شما را مسخره نمى‌كنم بلكه از طرف خداوند تعالى شما را به ذبح گاو امر مى‌كنم (اشخاصى كه مأمور ذبح گاو شدند همين كه ديدند موسى عليه السّلام به ذبح گاو جدا و قطعا مأمور شده است و قصد استهزاء و مسخره ندارد، براى فرار از ذبح در تعيين صفات گاو دقت كردند و يكا يك اوصاف آن را سؤال نمودند. از اين جهت خداوند تعالى آنها را در مضيقه گذاشته و بقره را طورى وصف نمود كه منحصرا در دست آن پسر يتيم بود، اگر در وهله اول هر گاوى مى‌كشتند كفايت مى‌كرد، لكن سبب سؤال بى‌جا و اصرار، خداوند تعالى وصف بقره را زياد نمود و آنها را در مضيقه گذاشت و ناچار شدند بقره جوان را به قيمت گزاف خريده ذبح كنند).
٦٨- آنهايى كه به ذبح بقره مأمور شدند گفتند اى موسى از پروردگار بخواه تا اين كه براى ما صفت و سن و حال آن بقره عجيب را بيان و آشكار كند حضرت موسى گفت وصف آن بقره اين است، نه مسن است كه به حد پيرى برسد و نه در اول جوانى است ميانه است بين جوانى و پيرى، اين سؤالات را نكنيد، بلكه به آن چيزى كه امر شده‌ايد آن را به جاى آوريد (بنى اسرائيل به اين سؤال اكتفاء نكرده مرتبه دوم سؤال ديگر نمودند).
٦٩- مأمورين ذبح بقره گفتند از پروردگار براى ما بخواه تا براى ما رنگ آن بقره را بيان كند. حضرت موسى گفت، خداوند تعالى فرمايد آن بقره زرد خالص بى‌نشان است و رنگ آن در نهايت زردى است، به حدى زرد است كه ناظرين را شاد مى‌سازد (وهب بن منبه از اهل تاريخ مى‌گويد رنگ آن بقره به حدى زرد بود كه ناظرين خيال مى‌كردند شعاع آفتاب از آن ساطع مى‌شود).
٧٠- مأمورين ذبح بقره مرتبه سوم سؤال كرده گفتند: يا موسى از پروردگار بخواه تا براى ما اصل صفت و حال آن بقره را آشكار و روشن نمايد، در حقيقت در مورد بقره كه به ذبح آن مأمور شده‌ايم امر بر ما مشتبه شده است و براى ما معلوم نيست كه داراى چه صفت و در چه حالى باشد، در حقيقت اگر مشيت الهى علاقه گيرد البته به طرف آن بقره هدايت شده آن را پيدا مى‌كنيم.
٧١- موسى عليه السلام در جواب آنها گفت: خداوند تعالى فرمايد:
آن بقره‌اى است كه شخم نكرده است تا به سبب كار ذليل شود و به زراعت آب نداده (چنانچه ساير گاوها براى زراعت آب كشى و شخم مى‌كنند) از هر عيب و نقصان سالم است، داخل رنگ آن رنگى ديگر نيست، زرد خالص است. گفتند اى موسى حال با وصف اين بقره حقيقت را بيان كردى و بقره را براى ما خوب توصيف كردى و براى پيدا كردن آن هيچ شك و شبهه نماند، بقره را پيدا مى‌كنيم (بعد از جستجو كردن نزد همان جوان كه وصف شد بقره را پيدا كردند. بعد از پيدا كردن بقره را ذبح كردند ولى نمى‌خواستند آن را ذبح كنند. بالاخره ناچار مانده ذبح كردند.
٧٢- وقتى كه نفسى را به قتل رسانديد به ذبح بقره مأمور شديد، زيرا در مورد قاتل اختلاف كرده و آشكار نكرديد كه چه كسى او را به قتل رسانده است و حال آن كه خداوند تعالى هر آن چيزى را كه مخفى و پنهان مى‌داريد، ظاهر و آشكار مى‌سازد (يهوديها قتل نفس كرده آن را مخفى داشتند و حال آن كه خداوند تعالى آن را آشكار نمود).
٧٣- بعد از ذبح بقره به واسطه موسى به آنها امر كرده گفتيم، يكپارچه از آن بقره به ميت بزنيد تا حيات يافته قاتل خود را معرفى كند. اين چنين خداوند تعالى به ميت حيات داده او را زنده ساخت، همين طور خداوند تعالى جميع مردگان را روز قيامت زنده خواهد نمود، زنده شدن ميت را مى‌بينيد، چگونه به قيامت منكر مى‌شويد خداوند تعالى به سبب زنده كردن آن ميت آيات خود را به شما نشان مى‌دهد تا به دوباره زنده شدن در روز قيامت منكر نشويد، البته بايد به مقتضاى عقل رفتار نموده اين را درك كنيد، خداوندى كه براى زنده كردن يك نفس قادر است براى زنده كردن سايرين نيز قادر خواهد بود.
[سؤال: چرا خداوند تعالى قاتلين را به ذبح بقره امر فرمود و بدون ذبح بقره به آن ميت حيات نداد؟
جواب: جميع كارهاى خداوند تعالى از روى حكمت صادر مى‌شود و بدون حكمت هيچ فعل صادر نمى‌شود لكن اكثر آنها بر ما آشكار نيست (اللَّه اعلم) ممكن است حكمت ذبح بقره را در اين مقام اين باشد چون فكر قاتلين آن موقع از قتل جوان اين بود كه وارث دولت او شوند خداوند تعالى عكس خواهش آنها را به آنها رسانيد اولا به سبب ذبح بقره جميع اموال آنها را از يدشان خارج نمود بقره را به قيمت گزاف خريدند و هر چه مال و ثروت داشتند بابت قيمت آن دادند و جوان صاحب بقره هم كه مرد فقير خيّر بود از افلاس خلاص شده متموّل گرديد اما آنها در حال حيات مفلس گشتند و حال آنكه نيّت آنها ثروتمند شدن بود و ثانيا بعد از، از دست دادن مال خودشان هم مقتول گشتند (حكمت ديگر) بقره بعد از ذبح ميت شد چگونه ممكن است كه از رسيدن ميت به ميت ديگر حيات حاصل شود؟
حكمت اين جاست كه خلق متنبه شوند كه در حقيقت آن كه به ميت حيات مى‌دهد خداوند تعالى است زدن اعضاء بقره به ميت ظاهرا سبب است اما در آن سبب هيچ تأثير نيست حقيقتا مسبب و مؤثر