٢٦٥- مثل اشخاصى كه اموال خود را به طلب رضاى خداوند تعالى انفاق و احسان مى‌كنند و در اين راه ثبات قدم به خرج داده و از گذشت مال رياضت به خود مى‌دهند مانند باغى است كه آن باغ در زمين بلندى واقع شود بر آن باران درشت برسد در آن صورت آن باغ به سبب قابليت دو چندان ميوه مى‌دهد و به سبب قوت‌دار بودن زمين اگر باران زياد هم به آن نرسد باران جزئى هم به آن كفايت كرده ميوه خود را مى‌دهد (همچنين است انفاق و احسانى كه در راه رضاى خداى تعالى معمول شود اگر مقدار هم كم شود و قابل نباشد خداوند تعالى آن را افزون مى‌كند اجر و ثواب بزرگ به آن قرار مى‌دهد) هر عملى كه شما آن را به جا مى‌آوريد خداوند تعالى به آن عالم است.
٢٦٦- آيا يكى از شما دوست مى‌دارد كه برايش باغى از درختان خرما و انگور و اقسام ميوه‌جات ديگر باشد (البته داشتن چنين باغى را همه دوست مى‌دارند) و در اين حالت به صاحب باغ نهايت پيرى برسد، آن پير مرد داراى اولاد صغارى باشد كه براى معاش خود محتاج همان باغ باشند. در چنين حال احتياج به آن باغ، گردباد شديدى برسد و در وسط آن گردباد آتش باشد، آن باغ به سبب گردباد و آتش تمام بسوزد. آيا اين چيز را دوست مى‌داريد؟ (البته دوست نداريد. اگر چنين اتفاقى بيفتد باعث افسردگى و حسرت مى‌شود) اين چنين است، احوال آنهايى كه در دنيا از روى ريا انفاق و احسان بكنند، و يا در احسان كردن منت گذاشته، اذيت برسانند. اين قبيل اشخاص در قيامت تصور مى‌كنند كه داراى اعمال نيك هستند، و آن روز به سبب اعمال نيك نجات پيدا مى‌كنند، ناگهان به آنها معلوم مى‌شود كه عملشان به آتش ريا و منت و اذيت سوخته و تمام شده است: امروز كه به آن اعمال احتياج دارند، از آن نفعى عايدشان نمى‌شود، هم چنان كه از آن باغ در نهايت احتياج هيچ منفعت عايد نگرديد. اين چنين خداوند تعالى براى شما آيات و احكام خود را بيان مى‌فرمايد، البته بايد فكر بكنيد كه دنيا فانى و آخرت باقى است، جمع كردن مال و انبار كردن آن هيچ فايده نمى‌رساند مگر اين كه به رضاى خداوند تعالى در راه دين و ملت و مذهب صرف گردد.
٢٦٧- اى اشخاصى كه ايمان داريد از نيكوترين و پاكيزه‌ترين چيزى كه كسب كرده‌ايد، انفاق و احسان كنيد (بعضى از صاحبان كشتى و تجار هستند كه كشتى‌شان در دريا به تلاطم افتاده، برنج يا مال ديگر داخل آن آب ديده و خيس شده. بعد از تخليه از كشتى مشترى به آن رغبت نمى‌كند. تاجر در كار خود حيران مى‌ماند، بعد از قدرى تأمل حقوقى را كه به خود واجب مى‌داند، از زكاة يا مال امام يا رد مظالم و خمس از متاع آب ديده خارج به فقرا تقسيم و بذل مى‌كند، فقرا نيز ناچار آن را مصرف كرده، بعد از خوردن به ضعف معده يا حبس البطن يا ناخوشى اسهال مبتلا شده و جماعتى تلف مى‌شوند) اى بندگان من، شما مثل صاحب اين كشتى در راه من انفاق نكنيد، بلكه از بهترين و نيكوترين چيزها گذشت كرده، ابناى ملت را دستگيرى كنيد، و از آن چيزهايى كه براى شما از زمين خارج كرده‌ام از ميوه‌جات و معدنيات از بهترين آنها احسان بكنيد و قصد نكنيد كه مال خبيث و عيبناك را در راه خدا انفاق كنيد و حال آن كه اگر خودتان از كسى طلب داشته باشيد، و مال عيبناك به شما بدهد، قبول نمى‌كنيد، مگر در مقام ناچارى از عيب آن صرفنظر مى‌كنيد؛ پس چگونه مال معيوب را در راه خداوند تعالى انفاق مى‌كنيد. اين را هم بدانيد كه خداوند تعالى از شما بى‌احتياج است، و منفعت صدقه و احسان به خودتان عايد مى‌شود، خداوند تعالى در تمام كارهايش محمود و پسنديده است.
٢٦٨- شيطان (نفس اماره) به شما فقير شدن را وعده داده، مى‌گويد كه اگر مال خودتان را انفاق كنيد، فقير مى‌شويد. شيطان شما را به بخل و امساك و انفاق نكردن امر مى‌كند، اما خداوند تعالى در برابر انفاق وعده بخشودگى گناهان را از طرف خود و دادن ثواب زياد را در آخرت مى‌دهد. رحمت و مغفرت خداوند تعالى وسيع بوده و آنچه را احسان و انفاق مى‌كنيد، به آن عالم است.
٢٦٩- خداوند تعالى حكمت (يعنى علم و عمل) را به هر كه بخواهد عطا و بخشش مى‌كند. به هر كه حكمت عطا نمود در حقيقت خير كثير به او داده شده است (البته كدام خير از حكمت و علم افزونتر است) احكام و مواعظ خداوند تعالى را قبول نمى‌كنند مگر اشخاص صاحب عقل كه عالم و حكيم باشند. اشخاص جاهل از كلام الهى چيزى نمى‌فهمند، و درك نمى‌كنند (منظور از آيه تحريص و ترغيب مردم به انفاق و احسان است. هر كه به مضمون آيه عمل كند، و از مال خود در راه دين و ملت بگذرد و به ابناى ملت تربيت دهد، به آن شخص خداوند تعالى خير كثير عطا فرموده و آن شخص حكيم است، زيرا به احكام الهى عمل كرده است).