خلق به طرف خداوند تعالى برمى‌گردد (يا محمد) معبودى كه داراى چنين صفاتى باشد به عبادت سزاوار است به چنين خداوند تعالى تو و تابعين تو عبادت كنيد در هر امر به خداوند تعالى توكل كن خداوند تعالى به تنهايى به هر امر تو كفايت مى‌كند (يا محمد) پروردگار تو از كارهايى كه تو و مؤمنين و كفار مى‌كنيد از هيچكدام غافل نيست به جميع اعمال بندگان احاطه داشته خبردار مى‌باشد.
١٢ سوره يوسف‌
در مكه نازل شده است‌
به نام خداى بخشنده مهربان‌
١- الر (الر).
(معجزه بودن) آيات مندرجه در اين سوره آشكارا آيات كتاب مى‌باشد هر كه در آن تدبير و تفكر كند هر آينه معجزه بودن آن براى او آشكار مى‌شود.
[توضيح: علماى يهود به مشركين گفتند از محمد سؤال كنيد سبب چه بوده كه اولاد يعقوب از سرزمين كنعان به سرزمين مصر منتقل شدند و دخول يوسف به مصر چه قسم واقع شده است مشركين نزد رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله آمده چگونگى را از او سؤال كردند (جوابا همين سوره مباركه نازل شد).]
٢- در حقيقت ما اين قرآن را (به علت عرب بودن محمد صلّى اللَّه عليه و آله) به لغت عرب نازل كرديم تا شما اعراب (به علت عربى بودن لسان مادرى) معانى آن را درك كرده حقانيت آن بر شما معلوم گردد (اگر به زبان ديگرى قرآن مى‌فرستاديم طعن زده مى‌گفتند اين زبان عجم است بايد به زبان عرب نازل مى‌شد، الحال كه به زبان عرب نازل شده باز ايمان نمى‌آوريد).
٣- (يا محمد) به سبب وحى اين قرآن بهترين و نيكوترين قصه‌ها را (قصه يوسف را) براى تو مى‌خوانيم در حقيقت قبل از نزول قرآن از دانستن اين قصه نيكو جزء غافلين بوده‌اى (خداى تعالى بعد از اين بيان قصه شيرين حضرت يوسف عليه السّلام شروع مى‌كند).
٤- (يا محمد) قصه يوسف چنين است كه به تو بيان مى‌كنم، زمانى كه يوسف به پدر خود گفت اى پدر، من در خواب خود يازده ستاره و آفتاب و ماه ديدم (يعقوب گفت اى فرزند آنها را در چه حال ديدى) يوسف گفت، آنها را در حال سجده به خودم ديدم (يوسف) اين خواب را در دوازده سالگى ديد؛ يازده ستاره با آفتاب و ماه عبارت از يازده برادر و پدر و مادر او بودند تعبير آن بعد از چند سال به ظهور رسيد پدر و مادر و برادران يوسف در مصر به حضور او رفته او را وزير و مشير فرعون ديده به او سجده كردند گفت اى پدر تعبير خواب من همين است. ان شاء اللَّه نزديكيهاى آخر اين سوره اين مطلب بيان خواهد شد).
٥- (يعقوب از خوابى كه يوسف ديده مقام علمى و حكمت و نيل به مرتبه نبوت يوسف را استنباط كرده به او گفت اى پسركم اين رؤيا را به برادرانت خبر نده اگر اين رؤيا را به برادرانت خبر دهى در كار تو مكر و حيله كرده به قتل تو اقدام مى‌كنند (زيرا اين رؤيا رؤياى انبياء است برادرانت از اين رؤيا فضيلت تو را درك كرده ممكن است كه به ضرر رساندن تو اقدام كنند) در حقيقت شيطان براى انسان دشمن آشكار است ممكن است كه شيطان برادران تو را اغوا كرده به تو ضرر برسانند اين رؤيا را از آنها پوشيده بدار.
٦- (يعقوب مى‌گويد اى يوسف) هم چنان كه خداوند تعالى تو را براى ديدن رؤيايى كه دلالت بر شرافت و عزت دارد اختيار نمود، همچنين خداوند تعالى تو را براى امور بزرگترى اختيار كرده بر ديگران برترى نهاد. اى يوسف خداوند تعالى حكمت و تأويل سخنان مشكل خود و انبياء را به تو تعليم مى‌دهد خداوند تعالى نعمت خويش را بر تو و بر خاندان من كامل مى‌كند (اين سخن يعقوب درست شده براى يوسف نعمتهاى دنيا و آخرت جمع شده به سلطنت و نبوت رسيد ساير اولادانش هم در دنيا متشخص شده از آنها پادشاهان و انبياء به وجود آمدند) چنان كه خداوند تعالى قبل از اين نعم خود را بر پدرانت ابراهيم و اسحاق كامل كرده آنها را پيغمبر قرار داد، اى يوسف خداوند تعالى به اشخاصى كه در بين مردم لياقت اختيار شدن بر پيغمبرى را دارند عالم و از روى حكمت نعمت خود را به آن شخص كه مستحق آن باشد كامل مى‌كند.
٧- (يا محمد) به راستى كه در قصه يوسف و برادران او براى سؤال كنندگان دليل و براهين دال بر حكمت و قدرت الهى موجود است اما به آن دلايل توجه نكرده در شرك خود باقى ماندند (بعد از اين خداوند تعالى شروع به بيان قصه مى‌فرمايد).
٨- برادران يوسف به همديگر گفتند البته يوسف و برادر ابوينى او (بنيامين) نزد پدرمان از ما عزيزترند (به سبب جمال يوسف و محبت مادرش راحيل حضرت يعقوب يوسف را از ساير فرزندانش بيشتر