٦٩- اعمال شما منافقين مثل اعمال منافقينى است كه پيش از شما در دنيا بودند نيرويشان از شما بيشتر و مال و اولادشان افزونتر بود با متاع دنيا كه نصيبشان شده بود از دنيا متلذذ شدند و به آن لذات مشغول شده از خداوند تعالى غفلت كرده شكرگزار نگرديدند عمل به خواهش نفس، آنها را از خداوند تعالى كنار نمود؛ شما منافقين نيز به خواهش نفس تابع شده از بهره اعطايى در دنيا متلذذ شده از خدا غافل گشته شكر نكرديد، هم چنان چه اشخاص پيشين به خواهش نفس تابع شده از بهره اعطايى در دنيا متلذذ شده از خداوند تعالى غافل گشتند (شما منافقين با آنها در كفر و عناد برابر هستيد ببينيد به آنها چه قسم عذاب شد براى شما هم به همان قسم عذاب خواهد شد) شما منافقين به اعمال باطل و لغو داخل شديد هم چنان كه پيشينيان داخل شدند ببينيد اعمال نيك آنها چه شد؟ به آنها هيچ فايده نداد، اعمال شما هم به همان قسم خواهد بود. اعمال منافقين قبل از شما در دنيا و آخرت باطل شد (اعمال شما هم مثل آنها باطل خواهد شد) آنها البته به نفس خود زيانكارانند اعمال آنها باعث عذاب كردنشان مى‌باشد. (همين طور شما منافقين به نفس خود زيان كار شده اعمال شما در آخرت باعث عذابتان خواهد بود).
٧٠- آيا به اين منافقين اخبار كسانى كه قبل از آنها بوده‌اند نرسيده؟
(كه به سبب معصيت و طغيان هر كدام به نوعى گرفتار عذاب شدند) (جماعتى كه عذاب شدند اينها بودند) جماعت نوح نبى و قوم هود، و جماعت عاد، قوم صالح پيغمبر، قوم ثمود، جماعت ابراهيم، قوم شعيب، جماعت شهر مدين، و جماعت لوط نبى مؤتفكات به جماعت مذكور پيغمبرانشان با معجزات آشكار آمدند معجزات را قبول نكرده به انبياء ايمان نياوردند خداوند تعالى به آنها عذاب فرستاده هلاكشان ساخت (آيا شما منافقين امان داريد كه خداوند تعالى به شما عذاب نخواهد كرد) خداوند تعالى به آنها ظلم كننده نيست لكن آنها به نفس خويش ستم كرده از اطاعت الهى خارج شده مستحق عذاب شدند.
٧١- خداوند تعالى به مردان مؤمن و زنان مؤمنه در آخرت چندين جنت كه از زير درختان و قصور آنها نهرها جارى است وعده داده است هميشه در آن جنات خواهند بود همچنين منازل پاك و نيكو و قصور در باغات عدن (اسم يك قسم بهشت است) به مؤمنين وعده داده اين چيزها را
٧٢- خداوند تعالى به مؤمنين وعده مى‌دهد اما رضايت قليل و جزئى خداوند تعالى از بندگان از همه اينها بزرگتر است رضايت جزئى خداوند تعالى كاميابى بزرگ مى‌باشد كه از آن نعمت بزرگتر نيست.
٧٣- اى پيغمبر با مشركين و منافقين به وسيله اسلحه جهاد كن اما تنها با منافقين به دليل و برهان جهاد كن بلكه از نفاق برگشته داخل ايمان شوند مشركين را اگر به اطاعت نيايند به قتل برسان در جهاد با مشركين و منافقين تشدد كرده غضبناك باش (با مشركين در جنگ كردن و با منافقين در بيان حجت و دليل) اگر ايمان نياوردند منزل آنها در آخرت جهنم است چه جاى برگشت بدى است جهنم.
[توضيح: رسول اكرم در غزوه تبوك چندين روز توقف فرمودند آن روزها اين آيات در مورد منافقين كه به رسول اكرم تخلف نموده در مدينه مانده بودند نازل مى‌شد يكى از منافقين به نام (جلاس بن سويد) گفت اگر سخنان محمد صلّى اللَّه عليه و آله حق است و احوال برادران و سروران و رؤساى ما كه در مدينه مانده‌اند چنين باشد آن وقت ما از حمار پست‌تر هستيم (اين سخن را در مقام استهزاء گفت) از مؤمنين انصار عامر بن قيس گفت بله چنين است محمد صلّى اللَّه عليه و آله در گفته‌هاى خود صادق بوده تو از حمار پست‌تر هستى اين گفتگو را رسول خدا شنيدند (جلاس بن سويد) را احضار فرمود جلاس قسم خورد كه چنين سخنى نگفته‌ام عامر دست به دعا كرده گفت الهى دروغگويى من و تكذيب اين راستگو را به نبى اكرم نازل فرماى بعد از آن در مراجعت رسول اكرم از تبوك منافقين شورا كردند تا به رسول خدا ضرر برسانند دوازده نفر از منافقين موقع خروج رسول خدا به عقبه (كدوك) خواستند به رسول اكرم هجوم بياورند رسول خدا خبردار شده ممكن نشد، عمار ياسر از جلو رسول اكرم و حذيفة ابن اليمان از عقب سر، شتر را نهيب زدند رسول خدا آن منافقين را به حذيفة خبر داد در اين باره آيه شريفه زير نازل شد:] ٧٤- منافقين به خداوند تعالى قسم مى‌خورند كه هيچ سخنى نگفته‌اند (همان طور كه جلاس قسم خورد) قسم دروغ مى‌خورند محققا كلمه كفر را (سخنى را كه به گفتن آن كافر شدند) گفته‌اند و بعد