مكر و حيله مشركين به نبوت رسول خدا تأثير نمى‌كند چنانچه تأثير نكرده همه را مغلوب خويش ساخت) اما خداوند تعالى ابا نكرده راضى نمى‌شود مگر اين كه نور خود را (نبوت رسول خدا را) تمام كند (خداوند تعالى اراده خود را عمل آورده تمام نمود) خداوند تعالى نور خود را تمام مى‌كند اگر چه كفار را خوشايند نباشد.
٣٣- خداوند تعالى پيغمبر خود محمد صلّى اللَّه عليه و آله را به دين حق و هدايت كننده فرستاد تا او را به جميع اديان غالب سازد اگر چه مشركين را خوشايند نباشد.
٣٤- اى ايمان آورندگان در حقيقت اكثر علما و زهاد يهود و نصارى اموال مردم را از طريق باطل و رشوه اخذ كرده مى‌خورند و مردم را از عمل به احكام الهى مانع شده و طبق هواى نفس احكام خداوند تعالى را تغيير داده به مردم تعليم مى‌كنند و اشخاصى كه طلا و نقره و مال دنيا را خزينه و انبار كرده نگهدارى مى‌كنند در راه خداوند تعالى و رفع ضروريات مسلمين خرج نمى‌كنند يا محمد آن اشخاص را در روز قيامت به عذاب اذيت كننده بشارت بده.
٣٥- روزى كه (قيامت) طلا و نقره جمع شده را در آتش جهنم گداخته كنند، و با همانها پيشانى و دنده‌ها و پشتشان را داغ كنند، به آنها گفته مى‌شود اين همان چيزى است كه به منفعت خود خزينه كرده و در راه مورد علاقه خداوند تعالى صرف نكرديد، اكنون عذاب آن چيزى را كه خزينه نموده و اندوخته مى‌كرديد بچشيد (خداوند تعالى عذاب و نعمت آخرت را با چيزهايى كه در دنيا مأنوس و مألوف انسان است خبر مى‌دهد. تا حقيقت و نعمت درك شود چنانچه ضمن همين آيه با داغ زدن كه در دنيا معمول است به اغنياى ممسك وعده عذاب مى‌دهد).
[توضيح: مشركين گاهى سال را چهارده ماه حساب كرده گاهى به جاى چهار ماه حرام از ماههاى ديگر قرار داده و حرمت آن ماه را برداشته در آن ماه جنگ مى‌كردند در اين خصوص آيه شريفه زير نازل شده فرمايد:] ٣٦- در حقيقت تعداد ماهها نزد خداوند تعالى از روى حكمت دوازده ماه است از آن روزى كه خداوند تعالى آسمانها و زمين را خلق فرموده دوازده ماه قرار داده است. از جمله دوازده ماه چهار ماه (در شريعت اسلام ذى القعده، ذى الحجه، محرم و رجب) حرام است حرمت دار بودن چهار ماه دستور دين محكم است (جماعت عرب قانون مزبور را از ابراهيم و اسماعيل اخذ كرده بودند اگر در چهار ماه محرم كسى قاتل پدر و يا فرزند خود را مى‌ديد به او هيچ اذيت نمى‌كرد بعد از مدتى آن قانون تغيير كرده حرمت ماهها را برداشتند تا به حكم رسول اكرم دوباره حرمت آنها تا ابد تثبيت گرديد) در آن ماهها با اقدام به جنگ به نفس خويش ظلم نكنيد اگر در آن ماهها مشركين با شما جنگ را شروع كنند همان طور كه آنها همت كرده متفقا به جنگ شما مى‌آيند شما هم متفقا به جنگ آنها برويد كه خداوند تعالى با اشخاص متقى بوده و كمك آنها است.
[توضيح: جماعت عرب هميشه با هم در جنگ و جدال بودند همين كه در بين جنگ شهر حرام (ماههاى حرمت‌دار اربعه) داخل مى‌شد واجب بود كه جنگ و ستيز را ترك كنند چون ترك جنگ سنگين بود از اين جهت آن سال ماه حرمت‌دار را حلال كرده از ماههاى ديگر به جاى آن حرام مى‌نمودند سال ديگر باز همان ماه را حرام مى‌كردند. آيه شريفه زير در اين باره نازل و حكم شد كه بايد ماهها در حرمت خود باقى بمانند هيچ وقت تغيير و تبديل آنها جايز نيست.] ٣٧- در حقيقت تغيير دادن ماههاى حرام و حلال كردن حرام، افزون كردن كفر است به سبب اين تغيير دادن رؤساى كافر تابعين خود را به ضلالت انداخته گمراه مى‌كنند، آن ماه حرمت‌دار را يك سال حلال كرده عوض آن از ماههاى ديگر قرار مى‌دهند سال ديگر باز آن ماهها را حرام مى‌كنند تا اين كه با ماههاى حرمت‌دار مقرره الهى موافق شده چهار ماه درست شود. و با موافق نمودن اعداد ماههايى را كه خودشان حرام كرده‌اند ماههاى حرام مقرره الهى را حلال مى‌كنند اعمال قبيحه‌شان را نفسشان بر آنها زينت داد تا آن را خوب ديدند خداوند تعالى جماعت كافر را به طرف حق هدايت نمى‌كند.
٣٨- اى ايمان آورندگان جهت چيست؟ كه چون به شما گفته مى‌شود (رسول خدا به شما مى‌گويند) كوچ كرده در راه خداوند تعالى به جهاد برويد سنگينى كرده، زمين نشسته، از رفتن به جهاد كراهت داريد آيا به زندگى دنيا عوض آخرت راضى مى‌شويد؟ (در رفتن به جهاد ثواب آخرت هست آخرت را نبايد براى دنيا ترك نمود) متاع زندگى دنيا در مقابل متاع آخرت اندك و بى‌مقدار مى‌باشد.
٣٩- اگر به امر جهاد پيغمبر اكرم سنگينى كرده به جهاد نرويد هر آينه خداوند به شما در دنيا و آخرت عذاب دردناك مى‌دهد غير شما جماعت ديگرى كه مطيع باشند به شما عوض قرار داده همه‌تان را هلاك مى‌سازد، به خداوند تعالى نمى‌توانيد ضررى برسانيد خداوند تعالى به همه چيز قادر است.
[توضيح: چون بعد از اين ضمن آيات كريمه به احوال هجرت اشاره شده از اين جهت قصه هجرت اختصارا ذكر مى‌شود تا خوانندگان از مطلب آگاه شوند؛ چنانچه در سوره انفال بعد از آيه ٢٨ ذكر شد رسول اكرم شبانه بعد از خروج از مكه على عليه السّلام را در رختخواب خود گذاشته شخصا به منزل ابو بكر رفتند ابو بكر عرض كرد يا رسول اللَّه چه خبر است؟ فرمود به هجرت مأمور شده‌ام عرض كرد يا رسول اللَّه من هم در خدمتتان هستم؟ فرمودند آرى عرض كرد يا رسول اللَّه دو شتر خوب دارم يكى را سوار شو، فرمود به قيمت قبول دارم هر دو از مكه خارج شدند تا كوه ثور رسيدند آنجا غارى بود داخل غار شده پنهان شدند جماعت قريش دنبال آنها خارج شدند اين طرف و آن طرف را جستجو كرده تا بالاى غار رسيدند خداوند تعالى چشمان آنها را كور كرده به‌