مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٢ - راجع به فتوا دادن و شرایط مفتی

فَقَد حَکَمَ، و الحُکمُ لایَصِحُّ إلّا بإذنٍ مِنَ الله و بُرهانِه، و مَن حَکَمَ بِالخَبَرِ [بالخیر] بِلا مُعایَنَةٍ، فَهُوَ جاهلٌ مَأخوذٌ بِجَهلِهِ، مَأثومٌ بِحُکمِه.“

· قالَ النّبِیُّ صلّی الله علیه و آله و سلّم: ”أجرَؤُکم علی الفُتیا أجرَؤُکم عَلَی اللهِ عزّوجلّ. أ وَ لا یَعلَمُ المُفتی أنّه هو الّذی یَدخُلُ بَینَ الله تَعالی و بَینَ عباده، و هو الحاجِزُ (الحائر) بَینَ الجَنَّةِ و النّارِ؟.“

· و قالَ سُفیانُ بنُ عُیَینةَ: کیف یَنتَفِعُ بِعِلمی غَیری و أنا قد حرَمتُ[١] نفسی نفعَها؟! و لا تَحِلُّ الفُتیا فی الحَلالِ و الحَرام بینَ الخَلقِ إلّا لمَن اتَّبَع الحقَّ (لِمَن کانَ أتبَعَ الخَلقِ) مِن أهلِ زمانه و ناحیَتِهِ و بَلَدِه بالنّبیّ صلّی الله علیه و آله و سلّم، و عَرَف ما یَصلَح من فُتیاه؛ قال النبیّ صلّی ‌الله علیه و آله:”و ذلک لَرُبّما[٢] و لعلّ و لَعَسی؛ لأنَّ الفُتیا عظیمةٌ.“

· قال أمیرالمؤمنین علیهالسّلام لِقاضٍ: ”هل تَعرِفُ النّاسِخَ مِن المَنسوخِ؟“ قال: لا. قال: ”فَهَل أشرَفتَ عَلَی مُرادِ الله عَزَّوَجَلَّ فی أمثالِ القُرآن؟“ قال: لا. قال: ”إذًا هَلَکتَ و أهلَکت.“

· و المُفتِی یَحتاجُ إلی معرفةِ معانی القرآن، و حقائق السُّنَنِ، و مواطنِ (بواطن) الإشاراتِ و الآدابِ و الإجماعِ و الاختِلافِ، و الاطِّلاع عَلی أُصولِ ما اجتمَعوا علیه و ما اختَلَفوا فیه، ثُمّ إلی حُسنِ الاختیارِ، ثُمّ إلی العَمَل الصّالِح، ثُمّ الحِکمَةِ، ثُمّ التَّقوی، (ثُمَّ حینَئِذٍ أن قَدَرَ.)»[٣] ـ انتهی.

و ما در صفحه ٢٣٤ از جُنگ شماره ٦ در این زمینه روایاتی از بعضی از بزرگان نقل کرده‌ایم و ظاهراً اصل آن روایت همین روایت است.[٤]

[١]. حَرَم ﹻ و حَرِم ﹷ فلانًا الشیءَ: مَنَعَه ایّاه.

[٢]. أی: بالتّرجی و التمنّی.

[٣]. مصباح الشریعة، ص ١٦؛ بحار الأنوار، ج ٢، ص ١٢٠.

[٤]. جنگ ١٣، ص ٢٠.