مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢١٣ - برخی از ادلّ&#١٧٢٨ مثبتین جواز حقّالتألیف

· و در لسان‌ العرب گوید:

و المعروف: ضدّ المنکر؛ و العُرف: ضدّ النُکر. یقال: أوْلاه عُرفًا: أی معروفًا. و المعروف و العارفة: خلاف النُّکر. و العُرف و المعروف: الجُود... .

و المعروف: کالعُرف، و قوله تعالی: (وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا)،[١] أی: مُصاحبًا معروفًا.

قال الزجّاج: «المعروف هنا ما یُستَحسن من الأفعال. و قوله تعالی: (وَأْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ)،[٢] قیل فی التفسیر: المعروف الکِسوَة و الدِّثار،[٣] و أن لایقصّرَ الرجلُ فی نَفَقَة المرأة الّتی تُرضِعُ ولدَه، إذا کانت والدتَه؛ لأنّ الوالدة أرأفُ بولدها من غیرها، و حقُّ کلّ واحدٍ منهما أن یَأتمرَ فی الولد بمعروفٍ.»

باری منظور از این استشهادات لغویّه آن است که دانسته شود که لفظ «عُرف» و «معروف» در لغت چیز نیکو و پسندیده است؛ و چون عرف عام حقّ‌التألیف را عُرف و معروف می‌داند، بنابراین به آیۀ (وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ)[٤]و آیۀ(وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ)،[٥] می‌توان استدلال بر مشروعیّت حقّ‌التألیف و حقّ‌الصّناعة و الحرفة کرد.

و اگر کسی بگوید: این عرفیّت و معروفیّت امروز، کافی بر مصداقیّت برای عرفیّت زمان شارع نیست؛ و تا ثابت نشود عرفیّت در آن زمان، استدلال به این آیات مشکل است.

در پاسخ گوییم: موضوعات عرفیّه از عُرف گرفته می‌شود و ربطی به شرع

[١]. سوره لقمان (٣١) آیه ١٥.

[٢]. سوره الطّلاق (٦٥) آیه ٦.

[٣]. مصباح المنیر: «الدِّثارُ: ما یتدثّر به الإنسان، و هو ما یُلقیه علیه من کساءٍ أو غیره فوق الشعار.»

[٤]. سوره الأعراف (٧) آیه ١٩٩.

[٥]. سوره آل عمران (٣) آیه ١٠٤.