‌ شيخ در اينجا مى‌خواهد ادعا كند كه هدف از طلب و جستجو در مورد موضوع فلسفه اين است كه «انية» يعنى ثبوت و واقعيت داشتن اين علم در ميان علوم حقيقى تبيين گردد. در اكثر نسخه‌هاى الهيات اين واژه به صورت «انّيّة» آمده است. بزودى وجه اينكه چرا تا موضوع فلسفه معلوم نگردد انيّة آن هم اثبات نمى‌گردد، بيان خواهد شد.

‌ بعضى واژه‌ى «انيّة» را «اينيّة» خوانده‌اند. بر اساس اين قرائت معناى عنوان فصل چنين مى‌شود: فصل اول در آغاز جستجو در باب موضوع فلسفه است تا «جايگاه» فلسفه در ميان علوم معلوم گردد.[١]

‌ براساس قرائت مشهور كه هدف از جستجو در باب موضوع فلسفه تبيين «انيّة» اين علم در ميان علوم ديگر است، بايد بگوييم: شيخ در كتابهاى قبلى در موارد متعددى از علمى به اسم «فلسفه اُولى»، «حكمت مطلقه»، «حكمت حقيقى» و امثال اين تعابير سخن بميان آورده است و ادعا كرده است كه آن علم «اشرف»، «اعلى» و... است و حتى در مواردى به مسائلى از آن علم اشاره كرده است. حال در فصل اول و دوم از مقاله نخستِ الهيات قصد آن دارد كه موضوع اين علم را معيّن سازد. زيرا تا موضوع علم معيّن نشود هويتى براى علم محقق نمى‌شود. يعنى هويت علم بستگى تامّ به تعيين موضوع آن علم دارد. تا زمانى كه موضوع علم مشخص نشده، مسائل آن علم محورى نخواهد داشت كه وحدت‌بخش مسائل آن علم باشد. موضوع، محورى است كه مسائل را به دور خود جمع مى‌كند و با اجتماع آنها علم واحد تشكيل مى‌شود.

‌ اين سخن مبتنى بر آن نظريه مشهور است كه تمايز علوم به موضوعات آنهاست.

[١] بعضى احتمال داده‌اند كه واژه مذكور ايية باشد. مصدر جعلى از «اىّ» بمعناى چه و كدام. طبق اين قرائت معناى سخن شيخ چنين مى‌شود: فصل اول در آغاز جستجو در مورد موضوع فلسفه است تا تبيين شود كه فلسفه، چه علمى است.[ر. ك به الهيات چاپ تهران، ص ٢٦٦، تعليقة ملااولياء و آقا حسين خوانسارى ـ شرح الهيات نراقى، ص ٣ـ مجموعه آثار شهيد مطهرى، ج ٧، ص ١٢٧.]

‌ مشخصات «شرح الهيات نراقى» از اين قرار است [شرح الالهيات من كتاب الشفاء، مهدى بن ابى ذر النراقى معروف به ملا مهدى نراقى، به اهتمام دكتر مهدى محقق، موسسه مطالعات اسلامى دانشگاه مك گيل با همكارى دانشگاه تهران، ١٣٦٥ ] كه ما از اين به بعد اين كتاب را به اسم «شرح الهيات» خواهيم خواند.

‌