شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣ - گذرى اجمالى بر شخصيت و آثار ابن سينا
مىشود كه در ديگر كتابهاى ابن سينا نيست. كتاب النجاة، دانشنامه علائى (به فارسى)، عيون الحكمه، الحدود، المبدأ والمعاد، حى بن يقظان، المباحثات، به علاوه تعدادى رساله از ديگر آثار به چاپ رسيده ابن سينا هستند. و بالاخره كتاب الشفا، در هيجده جلد، كه در سالهاى اخير، در مصر، در ده مجلد به چاپ رسيدهاند، مهمترين و بزرگترين كتاب در دسترس از ابن سيناست. به گفته برخى اين كتاب بزرگترين دائرةالمعارف علمىاى است كه به دست يك نفر نگاشته شده است.
كتاب شفاء شامل منطق (در ٤ مجلد)، طبيعيات (در ٣ مجلد)، رياضيات (در ٢ مجلد) و الهيات (در ١ مجلد) است. منطق شفاء مفصلترين و دقيقترين كتاب منطقى در فرهنگ اسلامى است و بويژه كتاب برهان آن از كتب مهم درسى حوزه بوده است. مجموعه مباحث مربوط به حركت و زمان و مكان و خلأو امثال آنهاو نيز مبحث نفس به علاوه مباحث ديگرى در طبيعيات شفاء مطرح شدهاند و بالاخره كتاب الهيات شفاء شامل مباحث امور عامه، خداشناسى و مباحثى درباره معادو نبوت و امثال آنهاست. اين كتاب، به دليل روش دقيق و منطقى ابن سينا، درپرورش ذهن و قدرت تفكر فلسفى بسيارمؤثراست. به علاوه، اولين كتاب مفصل فلسفىاى است كه درفرهنگ اسلامى نگاشته شده و درآن فلسفه ارسطو با آراء مفسران اسكندرانى او وبافلسفه نوافلاطونى به طور منطقى تلفيق يافته و با نظريه يكتاپرستى اسلام در آميخته است و در نتيجه، در آن، مسائلى ابداعى، در زمينه فلسفه مشائى ارسطوئى، مطرح شده است كه دراصل يونانى آن بىسابقه است. در يك كلام كتاب شفا، حاوى مفصلترين، پختهترين، كاملترين و مهمترين بيان فلسفه مشائى در عالم اسلام است، به طورى كه بىاغراق مىتوان مدعى شد كه فلسفه يونانى درمشرق زمين هيچگاه تفسيرى با اين عمق و دقت نداشته است. اين ويژگىها موجب شده است كه برخى از كتابهاى شفا،از جمله برهان و الهيات و نفس آن و بويژه كتاب الهيات شفاء، پس از ابن سينا، كتاب درسى حوزههاى علوم اسلامى شوند. بر الهيات شفاء شروح و تعليقات زيادى نوشته شده است