‌‌ بحث ديگر فلسفى اين است كه هريك از هيولى و صورت چه نسبتى با حدّ و تعريف دارند؟ آيا هميشه در تعريفْ جنس از هيولى اخذ مى‌شود و فصل از صورت يا اينكه چنين نيست.

‌‌ بحث ديگر هم مناسبت حدود و تعاريف با محدودها و معرّفهاست.

‌‌ تا حال شيخ به مباحثى پيرامون سه قسم از جوهر يعنى هيولى، صورت و جسم اشاراتى داشت. حال به قرينه تقابل بين جوهر و عرض، به مباحث مربوط به عرض هم اشاراتى خواهد كرد.

وَلاَِنَّ مُقابلَ الجوهرِ بنوع مّا هو العرضُ، فيَنبغى أَن نتعرَّفَ فى هذَا العلمِ طبيعةَ العرضِ، وأَصنافَه، وكيفيّةَ الحدودِ الَّتى تُحدُّ بها الأَعراضُ، ونتعرَّفَ حالَ مقولة مقولة من الأَعراضِ، وما أمكنَ فيهِ أَن يُظنَّ أَنَّه جوهرٌ وليس بجوهر، فنُبيّنَ عرضيَّتَه

«و چونكه عرض به نوعى مقابل با جوهر است، پس شايسته است كه در فلسفه، طبيعتِ عرض را بشناسيم و اصناف عرض و چگونگى تعاريفى كه براى اعراض ذكر مى‌شود [بررسى كنيم]و حال هريك از مقولات عرضى را بازشناسيم و هر چيزى را كه ممكن است گمان رود كه جوهر است در حالى كه جوهر نيست، عرض بودنش را تبيين نماييم.»

اشاره به بحث از عرض و اقسام آن

‌‌ شيخ مى‌گويد بعد از اينكه جوهر را مورد بحث و بررسى قرار داديم، على القاعده بايد عرض را كه مقابل جوهر است مورد بررسى قرار دهيم.[١]

‌‌ تعبير شيخ اين است كه «مقابل الجوهر بنوع ما هو العرض» يعنى عرض به نوعى

[١] مخفى نماند كه ظاهر تفريع در سخن شيخ مى‌رساند كه بحث از عرض يك بحث عرضى و استطرادى در فلسفه است نه يك بحث اصيل در حالى كه بحث از عرض همانند بحث از جوهر است چراكه هر دو، اقسام اوّلى موجودند و موجود براى تقسيم‌شدنش به عرض و جوهر محتاج نيست كه مثلا مادى باشد چراكه در مجردات هم جوهر و هم عرض راه دارد. [نراقى، شرح الهيات، ص ١٩٧] ‌‌