شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣١ - فهرست ابواب و فصول فلسفه

«سپس بعد از اين مباحث به مبادى موجودات مى‌رسيم. و وجود مبدأ نخستين را اثبات مى‌كنيم و همينطور اينكه او واحد حق در نهايت بزرگى است و معلوم مى‌داريم كه او از چند وجهْ واحد و از چند وجهْ حق است و اينكه چگونه همه چيز را مى‌داند و چگونه بر هر چيز تواناست، و معناى اينكه مى‌داند و مى‌تواند چيست، و اينكه او جواد است و سلام است يعنى خير محض است و معشوق خويش و لذيذ حقيقى است و جمال حقيقى دارد [همه اينها را معلوم و اثبات مى‌كنيم] و آراء مضادّ با حق را كه در مورد او گفته شد يا گمان رفته، فسخ و ابطال خواهيم كرد.»

اشاره به بحث از علة العلل و خصوصيات او

‌‌ بعد از مباحث مربوط به امور عامه، فلسفى، به مباحث الهيات بالمعنى الاخص وارد مى‌شويم. در اين مبحث مسائلى مورد بررسى قرار خواهد گرفت از جمله اينكه:

‌‌ ١ـ چگونه وجود مبدأ اول اثبات مى‌شود؟ ٢ـ چرا واجب الوجود يكى است؟ ٣ـ واجب الوجود به چه معنا يا چند معنا واحد است؟ ٤ـ واجب الوجود به چه معنا و يا به چند معنا حق است؟ ٥ـ آيا واجب چه صفاتى دارد؟ علم دارد؟ قدرت دارد؟ معناى عالم و قادربودن در واجب چيست؟ ٦ـ صفات واجب عين ذات اويند يا نه؟ ٧ـ حبّ ذاتى واجب به خودش چيست و چگونه اثبات مى‌شود؟ چرا ذات واجبْ لذيذترين اشياء در عالم است؟ ٨ـ و چرا جمال حقيقى از آنِ واجب است؟ ٩ـ در باب خداشناسى و صفات و افعال خدا چه آرائى مخالف حق وجود دارد؟ بايد آن آراء را هم در همين مبحث الهيات بالمعنى الاخص مورد بررسى و ابطال قرار داد.[١]

ثُمَّ نُبيّنُ كيفَ نسبتُه إِلى الموجوداتِ عنهُ، وما أَوَّلُ الأَشياءِ الَّتى توجَد عنهُ. ثُمَّ كيفَ تترتّبُ عنهُ الموجوداتُ مُبتدئَةً من الجواهرِ المَلَكيّةِ العقليّةِ، ثُمَّ الجواهرُ المَلَكيّةُ النفسانيّةُ، ثُمَّ الجواهرُ الفلكيةُ السّماويّةُ، ثُمَّ هذهِ العناصرُ، ثُمَّ المكوَّناتُ عنها، ثُمَّ الإِنسانُ وكيف تعودُ إِليه هذهِ الاشياءُ وكيفَ هو مبدأٌ لها فاعلىٌّ، وكيفَ هو مبدأٌ لها كمالى.

«سپس چگونگى نسبت واجب به موجوداتِ پديد آمده از او را تبيين مى‌كنيم، و [معلوم مى‌داريم] كه اوّلين أَشيايى كه از او بوجود مى‌آيند