‌‌ ٢ـ شىء از نظر مفهومى با موجود يكسان نيست بلكه اين دو از نظر مصداق و تحقق خارجى يكسان مى‌باشند. پس مساوقت بين موجود و شىء را نبايد به تساوى مفهومى آنها تعبير كرد.

و على أَنَّه قد بلغَنى أنَّ قوماً يقولون: إِنَّ الْحاصلَ يكونُ حاصلا و ليسَ بموجود، و قد تكونُ صفةُ الشَّىءِ ليسَ شيئاً لا موجوداً و لا معدوماً، و إِنَّ «الَّذى» و «ما» يدُلاّنِ على غيرِ ما يدلُّ عليه «الشَّىءُ» فهؤُلاءِ ليسوا من جملة الْمميِّزينَ وَ إِذا أُخِذوا بِالتَّمييزِ بينَ هذهِ الاَْلفاظِ مِن حيثُ مفهوماتِها إِنكشَفوا.

‌‌ «و بنا بر خبرى كه به من رسيده گروهى مى‌گويند: حاصلْ حاصل است و موجود نيست. و [گروه ديگرى مى‌گويند] صفتِ شىء چيزى نيست نه موجود است و نه معدوم. و [گروه سوّمى مى‌گويند]لفظ «الّذى» [= چيزى كه] و «ما» [= آنچه] دلالت بر معنايى غير از معناى «شىء» دارند. اين افراد از جمله اهل تشخيص نيستند. و اگر از آنها بخواهيم كه بين اين الفاظ از جهت مفهوم تمييز و تفاوت قائل شوند رسوا مى‌شوند.»

اشاره به بعضى از اقوال ضعيف در مورد «شىء» و «ثابت» و امثال اينها

‌‌ در اين قسمت شيخ به نقل اقوالى ضعيف در باب شىء و ثابت و... مى‌پردازد و سه قول را مطرح مى‌كند. ١ـ قول به تفاوت بين حاصل و موجود. تا به حال در اقوال

[١] مراد از اخبار «بالعرض» همان «بالتبع» است. [سليمان، الهيات چاپ تهران، حاشيه ص ٢٩٧] [٢] اينكه شيخ گفته: «الاخبار فى الحقيقة هو عن الموجود فى النفس و بالعرض عن الموجود فى الخارج» مقيد است به اين كه مخبر عنه، امر خارجى باشد [ملا اولياء، الهيات چاپ تهران، حاشيه ص ٢٩٧ ـ خوانسارى، الحاشية، ص ٢٠٠] بله اگر مراد از «خارج» خارج از خصوص نحوه لحاظ عقل باشد اين تقييد لازم نيست. [خوانسارى، همان، به نقل از بعض سادة المحققين (مراد مرحوم خوانسارى از بعض سادة المحققين، ميرداماد است (برگرفته از حامد ناجى اصفهانى، مقدمه بر الحاشية مرحوم خوانسارى، صص نه و ده] ‌‌