تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٨٤ - منتخباتى از كتاب ( جنگ و صلح ) شاه كار تولستوى

مسكو شكم خود را سير كنند و مدتى استراحت نمايند . بنا بر اين به پيروى از اوامر ناپلئون نبود كه هم نوعان خويش را مى كشتند . » [١] » آرى اين ناپلئون نبود كه جريان جنگ را رهبرى مى كرد ، زيرا - هيچ يك از دستورهاى تاكتيكى او اجرا نشد و هنگام جنگ نيز نمى دانست در مقابل وى چه حوادثى به وقوع خواهد پيوست . بنا بر اين چگونگى كشتار اين مردم هم به دست يكديگر به ارادهء ناپلئون بستگى نداشت ، بلكه به ميل و ارادهء صدها هزار مردمى انجام مى گرفت كه در نبرد عمومى شركت داشتند . فقط ناپلئون چنين تصور مى كرد كه امور به ميل و ارادهء او انجام مى پذيرد ، پس به اين جهت اين سؤال كه آيا ناپلئون به زكام مبتلا بوده است يا نه ؟ براى تاريخ بيش از پرسش زكام بودن يا زكام نبودن يكى از پستترين سربازان كار پردازى آرتش فرانسه جالب توجه نيست . » [٢] » عالىترين و دقيقترين دستورهاى تاكتيكى ، چون نبردى كه طبق آن انجام گرفته به پيروزى منجر نگردد ، بسيار زشت به نظر مى رسد و كارشناسان فنون نظامى نيز با قيافهء تند و خشن از آن انتقاد مى كنند ، ولى اگر به وسيلهء بدترين دستورهاى تاكتيكى نبردى جريان يابد و به پيروزى برسد بىشك آن دستور بسيار عالى جلوه مى كند و مردم جدى و فكور در چند مجلد مزايا و محاسن همان دستورهاى تاكتيكى بد را به اثبات مى رسانند .
دستور تاكتيكى كه به وسيلهء وايروتر براى نبرد اوسترليتس تنظيم شد ، نمونهء كامل اين گونه آثار بود ، اما با اين حال از آن انتقاد مى كردند و مخصوصاً به علت كامل بودن و شرح و تفصيل جزئيات از آن انتقاد مى شد .
ناپلئون در پيكار بارادينو وظيفهء خود را به عنوان نمايندهء قدرت به همان خوبى و شايستگى نبردهاى ديگر و شايد بهتر از آن اجرا كرد . به علاوه هيچ عملى را كه براى جريان نبرد زيان داشت انجام نمى داد و به نظريات و اندرزهاى منطقىتر تسليم

[١] همان مأخذ ، ص ٢٣٥ . .
[٢] همان مأخذ ، ص ٢٣٥ . .