تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١١٨ - منتخباتى از كتاب ( جنگ و صلح ) شاه كار تولستوى

تئورى انتقال ارادهء توده ها به رجال تاريخى فقط تفسير و تاويل ، يعنى فقط توضيح و تبيين كلمات سؤال به وسيلهء كلمات ديگر است .
علت حوادث تاريخى چيست ؟ قدرت قدرت چيست ؟ قدرت مجموعهء اراده هاى منتقل شده بر جاى تاريخى است . تحت چه شرايط ارادهء تمام مردم به يك نفر منتقل مى شود ؟ تحت شرايطى كه اين شخص ارادهء تمام مردم را بيان نمايد .
يعنى قدرت قدرت است . يعنى كلمه اى است كه معنى آن براى ما نامفهوم است . » [١] « اگر محيط شناسايى بشر تنها به تفكرات مجرد محدود مى شد ، در اين صورت بشريت پس از انتقاد از آن تعريف و توضيح قدرت كه به وسيلهء علم ارائه مى شود ، به اين نتيجه مى رسيد كه قدرت تنها حرفى بيش نيست و در حقيقت وجود ندارد . اما انسان براى شناسايى مظاهر به جز تفكر مجرد ، اسلحهء تجربه را در دست دارد كه با آن نتايج تفكر را مورد آزمايش قرار مى دهد و تجربه مى گويد كه : قدرت حرف نيست ، بلكه پديده اى است كه حقيقتاً وجود دارد .
صرف نظر از آن كه حتى يك روايت فعاليت مشترك مردم نمى تواند بدون مفهوم قدرت قابل تصور باشد ، وجود قدرت نيز هم به وسيلهء تاريخ و هم به وسيلهء مطالعهء حوادث معاصر به اثبات مى رسد . » [٢] « مورخين طبق عادت قديم يعنى قبول مداخلهء الهى در امور بشريت هميشه مى خواهند علت حادثه را در بيان ارادهء شخص صاحب قدرت جستجو كنند . اما اين استنتاج نه فقط به وسيلهء منطق و عقل ، بلكه به وسيلهء تجربه نيز تأييد نمى گردد . » [٣] « از يك طرف عقل و منطق نشان مى دهد كه بيان ارادهء فرد ، يعنى كلمات او

[١] همان مأخذ ، ج ٤ ، ص ٣٥٣ - ٣٥٢ . .
[٢] همان مأخذ ، ج ٤ ، ص ٣٥٣ . .
[٣] همان مأخذ ، ج ٤ ، ص ٣٥٣ . .