تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦١١ - طواف به دور كعبه يعنى چه ؟

نه طواف حقيقى بوده است ، بلكه جلب كردن توجه بايزيد به خويشتن بوده است كه مقامات سلوك الى الله را از او بياموزد . ممكن است قصد آن شخص اين بوده است كه در حقيقت زنده كردن عائله من كه به وسيلهء من انجام گرفته است خدا به من توجهى فرموده و مانند مكه شايستهء احترام گشته‌ام . خلاصه مى توان به خواستهء آن شخص معانى ممكنه اى را توضيح داد .
اما اگر مقصود اين باشد كه مى توان به جاى طواف بدور كعبه به دور قطب و پير طواف كرد ، چنان كه ممكن است بعضى از افراد چنين گمان كنند و بگويند : هدف از داستان مزبور و ابيات جلال الدين هم اين است كه مى توان به جاى كعبه مردان الهى را مورد توجه قرار داده و دور آنها طواف كرد مطلبى است خطا و غلط كه به هيچ وجه قابل تأويل نيست .
اگر چنين چيزى ممكن و جايز بود يگانه مرد الهى تاريخ بشريت محمد بن عبد اللَّه صلى الله عليه و آله دستور مى داد كه به جاى كعبه به دور او طواف بزنند . حد اقل مى توانست به بعضى از افراد مانند على بن ابى طالب كه از همه جهت مورد اطمينانش بود دستور بدهد كه به دور او طواف كنند ، حتى از ساير عرفا هم چنين چيزى نقل نشده است كه به جاى طواف خانهء كعبه دور مرادشان بگردند .
اين گونه شطحيات را نبايستى به طور ابهام انگيز و بدون تفسير صحيح و معقول قابل پذيرش قرار داد ، براى توضيح اين مطالب مسئلهء ذيل را مورد مطالعه قرار مى دهيم :
طواف به دور كعبه يعنى چه ؟
آن چه كه خداوند در قرآن دستور داده است ، اين است كه مردم در صورت تمكن و استطاعت بايستى به مكه رفته و اعمالى را به جاى بياورند . اين اعمال صورتهاى متنوعى دارد كه از آن جمله : گشتن به دور بيت الله الحرام است كه طواف ناميده مى شود ، امير المؤمنين على عليه السلام در يكى از خطبه هاى نهج البلاغه ( كه ما در گذشته نقل كرديم ) در توضيح طواف فرموده است كه آن خانه كه بنام بيت الله الحرام ناميده مى شود ، جز چند عدد سنگ