تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٥٣ - براى رسيدن دو موجود مخالف به قدر مشترك لازم است كه خصوصيت هر يك از آن دو حذف شود

چرا ؟ براى اين كه قيمت خانه امروزها گران است و ما مى توانيم سود بيشترى ببريم .
نفر سوم - بلى ، بايستى آن قطعه زمين را به خانه هاى مسكونى مبدل كنيم . چرا ؟ براى اين كه مصالح ساختمانى امروزها خيلى ارزان است و ما مى توانيم با خرج كمى خانه هاى مفروض را بسازيم .
نفر چهارم - بلى بايستى آن قطعهء زمين را به خانه هاى مسكونى مبدل كنيم زيرا ، همهء ما بايستى در زيبا ساختن نقشهء شهر سهمى داشته باشيم و من حساب كرده‌ام اگر آن قطعهء زمين خانه سازى شود شهر زيبا خواهد شد .
نفر پنجم - بلى ، همينطور است كه آقايان مى گويند ، براى اين كه من از گروهى مهندس و بنا و مصالح فروشى طلب دارم ، اگر بخواهيم خانه سازى كنيم طلبهاى من وصول خواهد شد .
درست دقت بفرماييد ، اگر چه ادعا و نظر اين پنج نفر يكى بود ، يعنى همهء آنها موافق بودند كه بايد خانه ساخته شود ، اما وقتى كه دلايل آنها را رسيدگى كرديم ، ديديم آن دلايل بقدرى با هم مختلف است كه گويى مبدل شدن آن قطعه زمين به خانه هاى مسكونى شبيه به كلمهء هستى است كه به موجودات متضاد و ناهماهنگ صدق مى كند .
در نتيجه اغلب اين اتفاق آراء و وحدت ديدگاه ها كه افراد بشرى در بارهء حقايق به دست مى آورند شبيه به اين است كه :
سقراط [١] و نرون [٢] و اپيكتت [٣] و آتيلا [٤] و آهو و ببر و موش و گربه

[١] فيلسوف و راد مرد الهى يونان . .
[٢] آخرين پادشاه ژوليو كلدين رم خون آشام ، و تبه كارترين رجال رم ثبت شده است . .
[٣] فيلسوف رواقى عادل و بردبار . .
[٤] سردار هونها كه معادل چنگيز به شمار مى آيد . .