تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦١٩ - رؤيا و خواب چيست ؟
گذشته گفتيم : همين ضربهء سيلى مى تواند با انگيزه هاى ذيل صورت بگيرد :
١ - آزمايش هيجان طرف .
٢ - آزمايش نيروى خود .
٣ - به درد آوردن صورت طرف .
٤ - اهانت و تحقير طرف .
٥ - تربيت طرف .
٦ - به عنوان وسيلهء خالص براى اجرا كردن دستور ما فوق .
٧ - به هوش آوردن طرف .
ارزش و رذالت در ميان انواع فوق شايد كششى تا بىنهايت داشته باشد ، در صورتى كه نمود مفروض از نظر طبيعى و قوانين آن يكسان مى باشد ، در نتيجه با ارزش و بىارزش بودن كارهايى كه از ما صادر مى شود به قصد و نيتى مربوط است كه مى تواند به شخصيتها ارتباط داشته باشد .
((٢٢٣٥)) بس عجب در خواب روشن مى شود دل درون خواب روزن مى شود
رؤيا و خواب چيست ؟
ما نمى توانيم به طور قطع نظريات پيش از ارسطو را در بارهء خواب و رؤيا به دست بياوريم ، به اين معنى كه از نظر تاريخى اطمينان بخش كتاب يا اثر ديگرى وجود ندارد كه نظريات ما قبل ارسطو را براى ما توضيح بدهد ، اما به نظر مى رسد كه در هر جا كه انسانى وجود داشته و خواب و رؤيايى هم براى او مطرح شده است و بدون ترديد در بارهء آن انديشيده است .