تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٥٣ - نقش اصول و قوانين تثبيت شدهء گذشته در تعليم و تربيت نسل حاضر

دارند . ما بخواهيم يا نخواهيم اين اصول كهنسال در تعليم و تربيت نسلهاى جديد هر دوره و جامعه نفوذ داشته است .
ضرورت روش عقلانى و تحرك وجدانى حد اقل تاريخى مساوى با تاريخ تشكل اجتماع بشرى دارد .
فردريك انگلس همكار صميمى كارل ماركس اين جمله را صراحتاً پذيرفته است كه :
« تقريباً نطفهء تمام سيستمهاى جهان بينى بشرى را مى توان در اشكال متنوع فلسفهء يونان قديم پيدا نمود . » [١] حركت و تحول دايمى جهان هستى را هراكليد مطرح مى كند و مى گويد :
« من دو بار به يك رودخانه وارد نشده‌ام » .
منطق را با گروهى از اصول و قوانين ارسطو آن استاد كهنسال تاريخ تنظيم نموده و قرنها بشريت را با آن منطق اداره مى كند ، اگر چه ناگفته هاى فراوانى دارد كه در قرنهاى اخير به ثبوت رسيده است ، ولى هنوز مقدار فراوانى از قوانين منطقى كه او به بشريت عرضه كرده است به قوت خود باقى است . علم الاخلاق كه ارسطو مطرح كرده است مسائل فراوانى از تحقيقات او در اين باره كاملًا زنده و به وجود خود ادامه مى دهد .
گره هاى عمدهء مسائل سياسى بدان گونه كه افلاطون يونان باستان متوجه شده است به اعتراف صريح الفرد نورث وايتهد امروز هم به عنوان گره و معما وجود دارد و هنوز حل و فصل نشده است . وايتهد آن رياضى دان و فيلسوف عالى قدر مى گويد :
« در خصوص اختلاف نظرهاى سياسى دنياى باستانى هنوز تا كنون چيزى حل و تصفيه نشده است . تمامى مسائل مورد بحث افلاطون امروز هم مطرح است . » [٢]

[١] ماترياليسم ديالكتيك و مكتبهاى يونان قديم ، ص ٧ . .
[٢] ماجراى ايده ها ( سر گذشت انديشه ها ) ، آلفرد نورث وايتهد ، از متن انگليسى ، ص ٢٢ . .