تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٠٣ - اگر كارى كه مى كنيم كالبد باشد نيت روح آن است

موجوديتشان را موضوعات و حوادث ناشى از طبيعت و ساير انسانها مى سازد ، اگر هم بزبان نياورند اجزاء درونى و برونى آنها يك جمله بيش ندارد و آن اين است : اى طبيعت و قوانين آن و اى انسانها و خواسته هايشان در بارهء من چه دستورى داريد ؟ براى اينان انقسام خواسته شده ها به هدف و سايه چيزى جز انقسام ٤ به دو عدد ٢ و چهار واحد ١ نمى باشد .
گروه سوم - اشخاص متوسط هستند كه از گروه اول زيادتر و از گروه دوم كمترند . اينان مانند آن ماهى كه تا حدودى قوىترند تا مدت معينى مى توانند در آب آلوده تنفس كنند ، ولى بالاخره و تدريجاً يقينى كه در بارهء سايهء هدف نما داشتند به شك مبدل مى گردد ، اگر تا حدودى داراى توانايى فكرى باشند در اضطراب همان شك و ترديد شبحى از زندگى را دارا مى باشند و اگر آن توانايى را هم نداشته باشند تدريجاً و با رسوب كردن سايه در شئون زندگانى اكثر ترديد شان به يقين مبدل مى شود به طورى كه سايه براى آنان به عنوان هدف قطعى تلقى مى گردد .

سيد ، الاعمال بالنيات گفت نيت خيرت بسى گلها شكفت
اگر كارى كه مى كنيم كالبد باشد نيت روح آن است دلايل عقلى و نقلى فراوانى اين قضيه را اثبات مى كند كه ارزش هر كارى از نظر روحى رابطهء مستقيم با نيتى دارد كه با انگيزگى آن ، كار را صادر مى كنيم .
اگر چه در مباحث مجلدات پيشين اين قضيه مورد بحث قرار گرفته است ، ولى براى توضيح بيشتر مجبوريم اين قضيه را تا حدودى مشروحتر مطرح كنيم .
پيش از ورود به مباحث روانى و اخلاقى و فلسفى اين مسئله بعضى از دلايل معتبر نقلى را كه در بارهء نيت وارد شده است متذكر مى شويم .