تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٨٩ - حسين كيست ؟ و يزيد كيست ؟

در تاريخ بشرى با ملاحظهء مجموع شرايط و عوامل هيچ گونه صف آرايى را سراغ نداريم كه پستى و رذالت يكى از طرفين خصومت ، اين اندازه موجب بروز عظمت طرف ديگر و عظمت و شهامت انسانى يكى از طرفين خصومت ، اين همه موجب بروز پستى و رذالت طرف ديگر بوده باشد .
پيكار و تضادى كه محصولى مانند حربن يزيد رياحى بار آورد كه پرده از روى قيافهء ابديت حريت و آزادى يك انسان خاكى برداشت .
وقتى كه با اين سؤال روبه رو مى شويم كه ( حسين عليه السلام كيست ؟ ) ممكن است با پاسخهاى ذيل روبه رو شويم :
( حسين ) يعنى قهرمان كه بر كنار شدن دادگرترين انسانها يعنى على بن ابى طالب عليه السلام را از تصدى رهبرى اجتماعات ( كه شديدترين احتياج را به مثل على داشت ) و تبعيد شدن ابو ذر غفارى را به بيابان ربذه و صدها روش انحرافى دوران چنگيز نژاد سام ( معاويه ) و فرزندش را كه كثيفترين موجود زباله دان تاريخ است توضيح و تفسير كرد .
حسين يعنى كسى كه صورت سازىها تمام حق كشىها و بىدادگرىها و حيله گرىهاى ( ماكياولى ) را كه بنام آيين مقدس اسلام به دست جلادان مى گسارى مانند يزيد بن معاويه رايج شده بود در روى ريگهاى سوزان دشت نينوا انبوه كرده با يك ضربهء الهى متلاشى ساخت .
حسين يعنى پرچمدار مبارزه كنندگان در عليه پيكار جويان تنازع در بقا كه با اشكال و رنگهاى گوناگون و فريبنده اش حتى متفكرين را هم به اشتباه مى اندازد .
آن روز خونين كه از ساليان دراز اجتماع اسلامى به طور ناخود آگاه در انتظارش بود ، از راه آينده رسيد و شديدترين تكاپو و خنده و گريه و اميد و يأس را در لابلاى ساعاتى چند در هم پيچيد و جاى خود را به سكوت موحش شبانگاهى داد و به راه خود رفت . جلادان خون آشام قطرات و لختهاى خونى را كه از شكافتن