تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٧ - ٤ - گريهء غم و اندوه

بار خواهد آورد و آيهء مباركه كه مى فرمايد :
« فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا كَثِيراً جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ . » ٩ : ٨٢ ( اندكى بخندند ، گريهء زيادى خواهند كرد كيفرى است براى اندوخته هايشان ) .
شايد همين معنى را بيان مى دارد ] .
آن چاهى كه آب زلال خنده را از آن مى كشيد همان چاه است كه بارها از اشكهاى گرم شما لبريز شده است . مگر مى توان غير از اين وضع را در انسانها تصور نمود ؟ هر اندازه كه وحشى درندهء اندوه چنگالهاى خود را در بدن شما فرو ببرد همان اندازه هم در ژرفاى درون شما شادىها افزايش خواهد يافت .
[ اين مطلب هم فوق العاده جالب به نظر مى رسد ، زيرا ، معمولًا چنين است كه سطحى يا عميق بودن تأثير شادىها در درون انسانى رابطهء مستقيم با سطحى يا عميق بودن تأثير اندوه ها دارد ] .
آن ساغر را كه امروز بادهء شراب گوارا در آن ريخته‌ايد ، مگر همان كاسهء سفالين نيست كه پيش از اين در كورهء كوزه گران در آتش سوزان مى سوخت ؟ مگر اين گيتارى كه امروز با نواختنش روح شما را شادى و آرامش فرا مى گيرد ، ديروز همان چوب نبود كه با كارد و تبر و اره بريده شده است ؟ در آن هنگام كه شادمانى سرتاسر وجود شما را در خود غوطه ور ساخته است دست و پاى خود را گم نكنيد ، كمى به تفكر بپردازيد ، خواهيد ديد آن چه كه امروز شما را از شادى به هيجان آورده است ، همان است كه ديروز شما را از اندوه لرزانيده است . در آن موقع كه امواج اندوه شما را احاطه مى كند ، با يك بينايى صحيح به اعماق دلهاى خود توجه كنيد و خوب تامل نماييد ، خواهيد ديد كه : شما در حقيقت امروز براى چيزى گريه مى كنيد كه ديروز خيال مى كرديد كه اين موجب گريه انگيزهء نهايت شادمانى شما است .
من گمان مى كنم كه گروهى از شما مى گويد : شادى بهتر و با عظمتتر از اندوه