تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥١٨ - خيالات و وسوسه ها از بزرگترين موانع وصول به واقعيات هستند

((٢٠٣٩)) از خيال و وسوسه تنگ آمدى طعنه بر پيغمبرىام مى زدى
خيالات و وسوسه ها از بزرگترين موانع وصول به واقعيات هستند وضع بشرى در مقابل واقعيات به شكلى نيست كه بتواند به طور مستقيم با آنها رو در رو قرار گرفته و بهره بردارى نمايد .
اگر درست دقت كنيم خواهيم ديد : با نظر به دوام حركت و تغييرات و فعاليتهاى گوناگونى كه در ذهن انسانى حكمفرما است و با نظر به دوام حركت و تغيير و تحولى كه در جهان هستى حكومت مى كند ، استخراج واقعيات از متغيرات به وسيلهء متغيرات شبيه به عكس بردارى از يك صورت متغير و متحرك با يك ماشين عكاسى متغير و متحرك مى باشد .
فرض كنيم : مى خواهيم يك نهال ظريفى را كه در مقابل ما قرار گرفته است بشناسيم ، در اين شناسايى واحدها و قضاياى ذيل را خواهيم ديد :
١ - موجودى كه مقدارى از آن به طور عمودى بر روى خاك مشاهده مى شود . اين موجود داراى شاخه ها و شكوفه هاى ظريف و برگهاى كوچك و بزرگ مى باشد ، كه مجموعاً نهال ناميده مى شود .
٢ - مى دانيم يا مى بينيم كه موجود مايعى به نام آب با آن نهال تماس مى گيرد . تماس آب با آن نهال اثرى در وى ايجاد مى كند . باز مى دانيم يا مى بينيم كه شعاع آفتاب و هوا و مواد خاكى با آن نهال در تماس هستند و هر يك از آنها اثرى در آن ايجاد مى كند .
هر چه كه در بارهء موضوع مزبور بيشتر بررسى كنيم ، وجود اين موضوع با گسترش و عمق بيشترى در طبيعت براى ما جلوه مى كند . از طرف ديگر به وضع حواس و درون ادراك كننده مى نگريم كه ما هستيم . البته مسلم است و مى بينيم كه ما حواس