تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٨٥ - نتيجهء اختراعات و اكتشافات رهبرى شده

مخترع مى پروراند ؟ البته نه ، زيرا - در هر گونه سيستم اجتماعى و سياسى اگر مختصر آزادى و تشويق در كار باشد اختراع و نبوغ با آماده شدن وسايل بروز خواهد كرد . خلاصه ما يك قانون كلى صد در صد صحيح براى به وجود آوردن اختراع و نابغه در دست نداريم .
نتيجهء اختراعات و اكتشافات رهبرى شده مهمترين مسئلهء حساس كه در مبحث احتياج و اختراع وجود دارد اين است كه آيا اين مطلب واقع بينانه است كه ما دست نوابغ را گرفته و بگوييم : احتياج ما اين است ، تو هم بايستى موضوعى را اختراع كنى كه اين احتياج ما بر طرف شود ؟ ما در اين مسئله با يك موضوع فوق العاده با اهميتى روبه رو هستيم ، ولى متأسفانه رفته رفته اين موضوع را عمداً يا ناخود آگاه به دست فراموشى مى سپاريم .
مطابق تواريخ اكتشافات و اختراعات ، ما به طور فراوان مى بينيم كه براى نوابغ مسائل مطرح شده است كه به هيچ وجه احتياج زمان آن را به وجود نياورده است و يا اگر احتياج زمان چنان اختراعى را ايجاب مى كرده است مرد مخترع تنها به جهت اشباع حس كنجكاوى و واقع دوستى دست به چنان اختراعى زده است . روى اين ملاحظات آيا صحيح است كه ما نبوغ نوابغ را در جهتى و رو به مقصدى توجيه كنيم كه مورد تمايل ما است ؟ مثلًا براى احراز تفوق و برترى بر ديگران سرمايهء سرشار يك يا چند نابغه را در راه ايجاد وسايل كشتار مستهلك بسازيم ؟ يا به جهت سود كلانى كه در نظر داريم نبوغ نوابغ را به سوى اكتشاف مخدراتى مانند هروئين مصرف كنيم . متأسفانه امروز نوابغ بشرى يا به جهت سود جويى خودشان و يا به جهت رهبرى مقامات مربوطه كاملًا توجيه مى شوند و با بهره بردارى از يك آزادى ثانوى نبوغ خود را در خواسته هاى ديگران مصرف مى كنند .
ديگر بشر امروزى نمى تواند در بارهء مسئله اى فكر كند كه احتياجات فعلى