تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٢٣ - رؤيا و خواب چيست ؟

« ما آن چه را كه ديده يا گفته‌ايم يا مورد تمايل ما بوده يا به عنوان كارى انجام داده‌ايم در رويا مى بينيم . » [١] » همواره محتوى و مدلول رويا از طرف شخصيت فردى و سن و نوع و طبقه و سطح تعليم و تربيت و روش معمولى زندگانى استمرارى و گذشته ( از تجربه شده ها و رويدادها ) معين و مشخص مى شود . » [٢] فرويد مى گويد : قاطعترين نظريه در اين مسئله نظريهء ( ى . ج . ا . ماس ) فيلسوف است كه مى گويد : « آزمايش حسى مطلبى را كه انتخاب كرده‌ايم تأييد مى كند و آن اين است كه ما در اغلب اوقات آن امور را در حال رويا مى بينيم كه شديدترين انفعالات ما را به سوى خود مى كشد و بدين جهت است كه مى بينيم همهء انفعالات ما تأثيرى در ايجاد رؤيا دارند . . . عاشق در رؤياى خود به شيرينترين آرزوهايش مى رسد و همهء تمايلات حسى و حركات نفرت انگيز كه در دلها راه يافته‌اند اگر محركى آنها را تحريك كند مى توانند به رؤياهايى كه از انديشه هاى مربوط نمودار مى شوند مبدل گردند ، يا آن تمايلات و نفرتها افكار و انديشه ها را در رؤياى فعلى دخالت بدهند . » [٣] ماس » در اين موقع است كه بقاياى آن اشياء كه در بارهء آن انديشيده‌ايم يا در حال بيدارى آنها را انجام داده‌ايم ، در نفس ما با يك نوع مخصوصى خلجان پيدا مى كند ( در حال رؤيا ظاهر مى شود . » [٤] ( شيشرون ) ( چيچرو ) ( سيسرو ) جملاتى را هم از هيلد برانت نقل مى كنيم و سپس به مباحث مربوطه مى پردازيم : « او معتقد است كه هيچ راهى براى توصيف و تعريف رؤيا به جز بيان مقدارى از قضايايى كه رو در روى هم به طور مخالف قرار گرفته‌اند ديده نمى شود ، به طورى كه

[١] همان مأخذ ، ص ٤٨ و ٤٩ . .
[٢] همان مأخذ .
[٣] همان مأخذ .
[٤] همان مأخذ .