شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٢٨ - چاليش عقل با نفس همچون تنازع مجنون با ناقه ميل مجنون سوى حره ميل ناقه واپس سوى كره چنان كه گفت مجنون هوى ناقتى خلقى و قدامى الهوى # و إنى و إياها لمختلفان

هَوَى نَاقَتِى خَلقِى و قُدَّامِىَ الهَوَى‌

وَ إنّى وَ إيَّاها لَمُختَلِفَان‌

همچو مجنون‌اند و چون ناقه‌اش يقين‌

مى‌كشد آن پيش و اين واپس به كين‌

ميل مجنون پيش آن ليلى روان‌

ميل ناقه پس، پى كُرَّه دوان‌

يك دم ار مجنون ز خود غافل بُدى‌

ناقه گرديدى و واپس آمدى‌

عشق و سودا چون كه پُر بودش بدن‌

مى‌نبودش چاره از بى‌خود شدن‌

آن كه او باشد مراقب، عقل بود

عقل را سوداى ليلى در ربود

ليك ناقه بس مراقب بود و چُست‌

چون بديدى او مهار خويش سست‌

فهم كردى زو كه غافل گشت و دَنگ‌

رو سپس كردى به كره بى‌درنگ‌

چون به خود باز آمدى ديدى ز جا

كو سپس رفته است بس فرسنگ‌ها

در سه روزه ره بدين احوال‌ها

ماند مجنون در تَرَدُّد سال‌ها

گفت اى ناقه چو هر دو عاشقيم‌

ما دو ضد، پس همره نالايقيم‌

نيستت بر وفق من مهر و مهار

كرد بايد از تو صحبت اختيار

اين دو همره يكدگر را راه زن‌

گمره آن جان كو فرو نآيد ز تن‌

جان ز هجر عرش اندر فاقه اى‌

تن ز عشق خار بُن چون ناقه اى‌

جان گشايد سوى بالا بال‌ها

در زده تن در زمين چنگال‌ها

تا تو با من باشى اى مرده وطن‌

پس ز ليلى دور ماند جان من‌

روزگارم رفت زين گون حال‌ها

همچو تِيه و قوم موسى سال‌ها

خُطوَتَينِى بود اين ره تا وصال‌

مانده‌ام در ره ز شستت شصت سال‌

راه نزديك و بماندم سخت دير

سير گشتم زين سوارى سير سير

سر نگون خود را از اشتر در فكند

گفت سوزيدم ز غم تا چند چند