شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٨ - حكايت آن واعظ كه هر آغاز تذكير، دعاى ظالمان و سخت دلان و بىاعتقادان كردى

خدا ديده عاريت گرفت. در اين بيت‌ها واعظ رمز كسى است كه در آغاز با ديده خود به دنيا مى‌نگريسته و آن را نيك مى‌پنداشته و بدان روى مى‌آورده است. امّا چون به ديده اى كه از حق عاريت گرفته به دنيا پرستان نگريسته و سگ طبعى آنان را ديده حقيقت را يافته است و از آن چه آنان آن را دوست مى‌داشته‌اند روى گردانده. لقمان حكيم را گفتند: ادب از كه آموختى. گفت از بى‌ادبان.

ب ٩٦- ٩١ زدن: راندن، دور كردن.

مطرود: رانده.

خلا: خلوت، نهانى.

دوستان دشمن: آن چه در دنيا موجب دل بستگى است.

نيكلسون به پيروى از بعض شارحان آن را مناسب آيه ٦٧ سوره زخرف گرفته است:

الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ. ولى اين آيه در باره روز رستاخيز است. شايد اين آيه مناسب تر باشد كه: إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ. (تغابن، ١٤) و اين حديث نيز مناسب مى‌نمايد: إنَّ الدُّنيا دارُ بَلاءٍ وَ إنَّهُ مُبتَلِيهم فيها وَ أَمَرَهُم بِالصَّبْرِ وَ بَشَّرهُم. (الدّر المنثور، ج ١، ص ١٥٦) جهان خانه آزمايش است. حق تعالى بندگان را در آن خانه مى‌آزمايد و شكيبايى شان فرموده و مژده شان داده.