شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٩٨ - قصه عطارى كه سنگ ترازوى او گل سر شوى بود و دزديدن مشترى گل خوار از آن گل، هنگام سنجيدن شكر، دزديده و پنهان

مأخذ داستان سروده سنايى است كه با اين بيت آغاز مى‌شود:

(حديقة الحقيقة، ص ٤١١) و مناسبت آن بيت ٦٢٢ است.

گل سر شوى: گلى است معروف كه از دو فرسخ ميانه شمال و جنوب قصبه اردكان از گريوه كوه در آورند (لغت نامه)، اين گل را در حمام به جاى صابون براى شستن سر و تن به كار مى‌بردند، گل شيرازى.

(سعدى) گل خوار: آن كه به خوردن گل خوى گرفته. (نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢٨٥٢/ ١) ابلوج: قند سفيد. و شكر سفيد نيز نوشته‌اند.

زفت: سخت سفت.

دو دل: متردد در كار كه ميان دو يا چند چيز مردد باشد. ولى بيت‌هايى كه شاهد آمده آن معنى را نمى‌رساند. ظاهراً آوردن دو دل متأثر از سروده سنايى است:

(حديقة الحقيقة، ص ٤١١) كه اين دو بيت ترديد عطار را مى‌رساند كه سنگ از كجا به دست آرد تا در ترازو نهد. نيز «دو دل» به معنى منافق هم آمده است.

موضع: بدل، به جاى.

ستيره: پوشيده، سر پوشيده، با حجاب.

به و به: بهتر. بسيار خوب.

اعتداد: كفايت كردن، متعادل ساختن.

دير ماندن: معطل كردن، طول دادن.

ناشكفت: خود نانگهدار. بى‌محابا.

٤٢٥٥/ ٦