شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٩ - مثال دنيا چون گولخن و تقوى چون حمام
مثال دنيا چون گولخن و تقوى چون حمّام
|
شهوت دنيا مثال گلخن است |
كه از او حمّام تقوى روشن است |
|
|
ليك قسم متّقى زين تون صفاست |
ز آن كه در گرمابه است و در نقاست |
|
|
اغنيا ماننده سرگين كشان |
بهر آتش كردن گرمابه بان |
|
|
اندر ايشان حرص بنهاده خدا |
تا بود گرمابه گرم و با نوا |
|
|
ترك اين تون گوى و در گرمابه ران |
ترك تون را عين آن گرمابه دان |
|
|
هر كه در تون است او چون خادم است |
مر و را كه صابر است و حازم است |
|
|
هر كه در حمّام شد سيماى او |
هست پيدا بر رخ زيباى او |
|
|
تونيان را نيز سيما آشكار |
از لباس و از دخان و از غبار |
|
|
ور نبينى روش بويش را بگير |
بو عصا آمد براى هر ضرير |
|
|
ور ندارى بو در آرش در سخن |
از حديث نو بدان راز كهن |
|
|
پس بگويد تو نيى صاحب ذهب |
بيست سلّه چرك بردم تا به شب |
|
|
حرص تو چون آتش است اندر جهان |
باز كرده هر زبانه صد دهان |
|
|
پيش عقل اين زر چو سرگين ناخوش است |
گر چه چون سرگين فروغ آتش است |
|
|
آفتابى كه دم از آتش زند |
چركتر را لايق آتش كند |
|
|
آفتاب آن سنگ را هم كرد زر |
تا به تون حرص افتد صد شرر |
|
|
آن كه گويد مال گرد آوردهام |
چيست يعنى چرك چندين بردهام |
|
|
اين سخن گر چه كه رسوايى فزاست |
در ميان تونيان زين فخرهاست |
|
|
كه تو شش سلّه كشيدى تا به شب |
من كشيدم بيست سلّه بىكرب |
|
|
آن كه در تون زاد و پاكى را نديد |
بودى مشك آرد بر او رنجى پديد |
|
ب ٢٥٥- ٢٣٧ حمام تقوى: اضافه مشبه به بمشبه. در قديم حمامها را محلى بود كه آن را گلخن يا تون