شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٢٠ - تفسير اين آيت كه و ما خلقنا السموات و الأرض و ما بينهما إلا بالحق نيافريدمشان بهر همين كه شما مىبينيد بلكه بهر معنى و حكمت باقيه كه شما نمىبينيد آن را

بر توكّل تا چه آيد در نبرد

چون توكّل كردن اصحاب نرد

و آن نظرهايى كه آن افسرده نيست‌

جز رونده و جز درنده پرده نيست‌

آن چه در ده سال خواهد آمدن‌

اين زمان بيند به چشم خويشتن‌

همچنين هر كس به اندازه نظر

غيب و مُستقبل ببيند خير و شر

چون كه سدِّ پيش و سدِّ پس نماند

شد گذاره چشم و لوح غيب خواند

چون نظر پس كرد تا بدو وجود

ماجرا و آغاز هستى رو نمود

بحثِ أملاك زمين با كبريا

در خليفه كردن باباى ما

چون نظر در پيش افكند او بديد

آن چه خواهد بود تا محشر پديد

پس ز پس مى‌بيند او تا اصلِ اصل‌

پيش مى‌بيند عيان تا روز فَصل‌

هر كسى اندازه روشن دلى‌

غيب را بيند به قدر صيقلى‌

هر كه صيقل بيش كرد او بيش ديد

بيشتر آمد بر او صورت پديد

گر تو گويى كآن صفا فضل خداست‌

نيز اين توفيق صيقل ز آن عطاست‌

قدر همّت باشد آن جهد و دعا

لَيسَ لِلإنسانِ الَّا مَا سَعَى‌

واهب همّت خداوند است و بس‌

همّت شاهى ندارد هيچ خس‌

نيست تخصيص خدا كس را به كار

مانع طوع و مراد و اختيار

ليك چون رنجى دهد بد بخت را

او گريزاند به كفران رخت را

نيك بختى را چو حق رنجى دهد

رخت را نزديكتر وا مى‌نهد

بد دلان از بيم جان در كارزار

كرده اسباب هزيمت اختيار

پّر دلان در جنگ هم از بيم جان‌

حمله كرده سوى صفِّ دشمنان‌

رُستمان را ترس و غم وا پيش بُرد

هم ز ترس آن بد دل اندر خويش مرد

چون محك آمد بلا و بيم جان‌

ز آن پديد آيد شجاع از هر جَبان‌