شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٦٢ - حمله بردن اين جهانيان بر آن جهانيان و تاختن بردن سينور ذر و نسل، كه سر حد غيب است و غفلت ايشان از كمين كه چون غازى به غزا نرود كافر تاختن آورد
شارع گرفتن: كنايت از مانع زادن گرديدن. (گمان كردى مىتوانى مانع پديد آمدن من شوى.) انتِسال: پديد آمدن فرزند.
القَدَر يُعمى الحذر: تقدير ديده تدبير را كور مىكند.
|
چون قضا آيد نبينى غير پوست |
دشمنان را باز نشناسى ز دوست |
|
١١٩٤/ ١ عاد: نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢٦٤٨/ ٢.
ثمود: نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢٨٢١/ ٣.
آميختن دارو: استعارت است از بلاهايى كه به نفرين او بر فرعون و مردمش آمد تا عبرت گيرند و هدايت شوند.
ريش خام: استعارت از لجاجت و ستيزه رويى فرعون.
هر چيز را در خورد آن دادن: اشارت است به پرسش فرعون و پاسخ موسى (ع) بدو كه:
فَمَنْ رَبُّكُما يا مُوسى. قالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى. (طه، ٤٩- ٥٠) كژى كردن و دَم بر آسمان فرستادن: كنايت از كار نيك و بد كردن. اشارت است به قرآن كريم: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ. (زلزله، ٧- ٨) رسن گرفتن: كنايت از پى كار را گرفتن. (اگر مراقب رفتار نيك و بد خود باشى خواهى ديد در اين جهان كيفر يا پاداش كارت را مىبينى تا به قيامت چه رسد.) سياه شدن دل: حجاب رَين.
آلايش: كنايت از گناه. (اگر عذابى به تو نمىرسد نه از آن است كه گناه تو را نديدهاند، بلكه بر تو پوشيدهاند.) گر دل بايدت: اگر خواهى حقيقت را بدانى.
اين بيتها از زبان موسى (ع) است در گفت و گو با فرعون، و مضمون آن بر گرفته از قرآن كريم است. فرعون به گمان خود مىخواست نسل نرينه اسرائيليان را از ميان ببرد، تا موسى (ع) زاده نشود. خدا نخواست و موسى (ع) در خانه فرعون پرورده شد تا بداند با قضاى الهى نمىتوان در افتاد. موسى (ع) بدو مىگويد ديدى تدبيرت را اثرى نبود و خدا قدرت خود را نمود؟