شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢١٤ - بيان آن كه حصول علم و مال و جاه بد گوهران از فضيحت اوست و چون شمشيرى است كه افتاده است به دست راه زن

طالع زايد پادشاهى دراز يابد. و چنان مولود را «صاحب قران» گويند. (نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢١٣١/ ٤)

١٤٤٢/ ٥ غَزا: جنگ، جهاد با كافران.

مَجنون: كنايت از كافرى كه در صدد هجوم به مسلمانان است.

ارسلان: شير. كنايت از مرد دلير.

مار بر صحرا شتافتن: كنايت از آزار رساندن، نظير آن چه متنبّى گفته است:

(ديوان متنبّى، ج ٤، ص ٢٥٣) و براى توضيح بيشتر نگاه كنيد به: «داستان مار گير» (٩٧٦/ ٣).

حكمِ مُرّ: «مر» در لغت به معنى «تلخ» است و مولانا آن را بدين معنى هم به كار برده است، ليكن در اين بيت به معنى صريح، بى‌چون و چراست:

٣٤٤/ ١

٢٧٨٧/ ٤ شاه در خانه بيدَق نهادن: كنايت از حرمتِ نابجا كردن.

غُمر: ناآزموده، بى‌تجربه.

سرور شدن احمقان: ظاهراً بر گرفته از فرموده‌ى على (ع) است: «عالم آن، دم از گفت بسته، و جاهل به عزت در صدر نشسته.» (نهج البلاغه، خطبه ٢) و نيز: «نادانى است كه راه جهالت پويد، كورى است كه در تاريكى گمشده خود جويد، آن چه گويد نه از روى قطع و يقين گويد.» (نهج البلاغه، خطبه ١٧)

١٣٩١- ١٣٨٥/ ٢