ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٢٣٨ - باب ٣٤ عللى كه فضل بن شاذان ذكر كرده است

متعدّده صحيح السّند و معتبر آمده است‌

«مسيرة يوم»

يا

«بياض يوم»

ميباشد، و لفظ

«بريدين»

يا

«ثمانية فراسخ»

و يا

«اربعة و عشرون ميلا»

كه پاره‌اى از متاخرين از اطلاق آن هشت فرسخ فهميده‌اند، اجتهاد نيست بلكه صرف تصوّر و شايد تقليد قدما بدون تأمّل است، زيرا همه آن مطلقات، از اخبار ديگر مقيّد بودنشان ادراك مى‌شود، چون سائل از امام ٧ ميپرسد:

«كم ادنى ما يقصّر الرّجل؟»

امام در پاسخ ميفرمايد:

«في مسيرة يوم، و ذلك بريدان، و هما ثمانية فراسخ»

يعنى مقدار مسير يك روز راه كه دو بريد يا هشت فرسخ است، و در روايت صحيح ديگر راوى مى‌پرسد:

في كم يقصّر الرّجل‌

؟ امام ميفرمايد:

«في بياض يوم، او بريدين»

، چنان كه ملاحظه مى‌شود در هر دو خبر امام پاسخ را ابتداء از زمان سفر ميدهد نه از مقدار مسافت، و بسيار روشن است كه ملاك، زمان است، نه طول راه، و در خبر ديگر ميفرمايد:

«يجب التّقصير في مسيرة يوم و ان كان يدور في عمله»

و اين نيز صراحت در مدّت دارد نه مسافت، و فقهاى عظام- رحمة اللَّه عليهم- در گذشته چون روايات هشت فرسخ و

«بريدين»

و

«مسيرة يوم»

و

«بياض يوم»

همه يك حدّ را بيان ميكرده، لذا براى عموم هشت فرسخ را ملاك قرار داده‌اند، اما اكنون كه مسيرة يوم با خودروهاى موتورى حدّ اقلّ يك صد فرسخ است حكم و ملاك- چنان كه از روايات فهميده مى‌شود- بايد روى زمان رود نه بعد مسافت، و الّا هشت فرسخ كه در كمتر از چهل دقيقه رفتن انجام مى‌شود، مسافر عسر و حرجى در آن احساس نمى‌كند تا خداوند خواسته باشد زحمت او را كم كند، و افطار روزه را بر او واجب كند، و نماز واجب را از او قصر بخواهد. وَ السَّلامُ عَلى‌ مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى‌».

و اگر بپرسد: چرا مسافر نوافل روز را بايد ترك كند ولى نوافل شب برقرار