ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٢٣٧ - باب ٣٤ عللى كه فضل بن شاذان ذكر كرده است

رفتن يك سال هم معيّن نمى شد، چون روزهائى كه پس از امروز مى‌آيد همه مانند يك ديگرند اگر امروز گرفتاريش لحاظ نمى‌شد، هر روز هم مثل امروز، چون نظير همدگرند و فرقى ميانشان نيست.

و اگر بگويد: رفتنها تند و كند است، از كجا هشت فرسخ را اختيار نمود در مدّت يك روز؟ جواب آنست كه هشت فرسخ راهيست كه معمولا شتران و قافله‌ها در يك روز طىّ ميكنند و اين همان مسافتى است كه شترداران و كاروانها در يك روز ميروند.

مترجم اين اوراق گويد: «از اين گونه روايات- چه آن را صحيح السّند بدانيم چه ندانيم- معلوم مى‌شود كه ملاك مسافت، يك روز راه است، و چون در آن زمان وسائل موتورى نبوده تصوّر مسير بيش از هشت فرسخ با وسائل موجود آن زمان براى كسى نبوده، چنان كه اگر اين وسائل كنونى زمان ما بود، ملاك مسافت يك روز از روى اين وسائل موتورى محسوب ميشد، و چون اسلام احكامش تا روز قيامت باقى است و تغيير پذير نيست حكم روى موضوع تغيير ناپذير رفته و آن «مسيرة يوم» است، و هشت فرسخ مربوط بزمانيست كه امكان بيش از آن در يك روز نبوده، و امروزه هر كس تمام وقت يك روز را در سفر باشد، با هر وسيله‌اى كه برود، و ديگر شرائط را نيز واجد باشد مسافر است، اگر پياده و يا با شتر و يا گارى و امثال اينها كه وسائل آن زمان ميبوده چنانچه امروز هم با يكى از آنها مسافرت كند حكمش همان هشت فرسخ خواهد بود، ولى اگر با وسائل موتورى اين روزگار مسافرت كند ملاك چنان كه در روايات‌