ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٣٣٣ - باب ٤٠ در سبب پذيرش ولايتعهدى مأمون از سوى حضرت رضا

من باز گردان، و خويش را مواظب و مراقب باش، مبادا كسى از اين مطلب كه بمن نوشتى اطّلاع يابد، و سبب آن گردد كه فضل بن سهل ذو الرّياستين آگاه شده از نيّتش باز گردد، كه اگر چنين چيزى رخ دهد بپاى تو مى‌نويسم و بار گناه را بر دوش تو خواهم انداخت، و تو را مسبب آن ميشمارم. فضل نوبختى گفت: همين كه اين جواب را خواندم جهان بر من تنگ آمد (و دنيا در نظرم تيره و تار شد) آرزو كردم كه اى كاش مرده بودم و چنين نامه‌اى را به مأمون نمى‌نوشتم، امّا پس از چندى خبر يافتم كه ذو الرّياستين خود به طالع بد متنبّه شده و از رأيش برگشته، چه؛ او اطّلاعات كافى از علم نجوم و زايچه‌[١] آن داشت، و امّا من به خدا قسم كه بر خود ترسيدم و برخاسته بنزد او (ذو الرّياستين) رفتم و گفتگو كرده پرسيدم: آيا ستاره‌اى سعدتر از مشترى در آسمان سراغ دارى؟

گفت: خير، گفتم: آيا در ميان كواكب نجمى ميدانى كه در حالى سعدتر باشد از مشترى در حال شرفش؟ گفت: نه: گفتم: پس تصميمى كه داشتى در عقد ولايتعهدى برقرار دار و از عزم خود باز نگرد، و حال اينكه ستاره سعد

[١]- دائره‌اى است كه بر دوازده خانه تقسيم شده و در هر خانه نام يكى از برجهاى سال ثبت شده، و منجّم ساعت ولادت يا وقوع عمل را مى‌بيند كه در چه برجى اتّفاق افتاده و در آن برج چه كوكبى از سيّارات طالع است، و با اصولى را كه خود آن را ساخته‌اند سعد و نحس مطلب را استخراج ميكنند، و اين كار چون اساس محكمى ندارد شرعا آن را ممدوح ندانند، و روايت« المنجّم كذّاب» مربوط به بخش علوم نجومى است نه استخراج ساعات شبانه‌روز و ايّام ماه و سال.

و امّا طالع؛ در اصطلاح احكاميان منجّمين، جزئى از منطقة البروج است كه بر افق شرقى است و زمان ولادت طفل يا انجام عملى يا سؤال سائلى، آن برجى كه آن هنگام چيزى از افق شرقى نمودار باشد، و سعد و نحس را از حال كوكبى كه در آن برج طلوع كرده است استخراج كنند.